12 sal bi ser dagirkirina Mûsilê re derbas bûn

PUKMEDIA

Mûsil

Îro 12 sal bi ser dagirkirina Mûsilê re derbas dibe, ku bi hezaran kes ji aliyê terorîstên DAIŞê ve hatin qirkirin û bi hezaran kesên din ji malên xwe koçber bûn, ku hin ji wan hîn venegeriyane malên xwe.Wê demê  sêyeka axa Îraqê di sala 2014an de ji aliyê terorîstên DAIŞê ve ye.

Piştî dagirkirina Mûsilê, terorîstên DAIŞê dest bi qirkirina mêr û kurên bajêr kirin û bi hezaran kes qir kirin û bi hezaran keç û jin tevlî şervanên xwe kirin, ku çarenûsa hin ji wan hîn jî nayê zanîn.

Piştî dagirkirina Mûsilê, terorîstên DAIŞê Xelîfeta Îslamî ragihandin û Ebûbekir Bexdadî wek Xelîfeyê Îslamî yê dewletên Îraq û Sûriyeyê yekem axaftina xwe ji Mûsilê kir, paşê 45 roj piştî ragihandina Xelîfeta Îslamî, deverên din ên Îraqê karîn sêyeka axa Îraqê dagir bikin û bixin bin kontrola xwe û di vê dagirkirinê de bi hezaran kes ji hemû civakên Îraqê, Kurd, Ereb, Şîe, Êzdî û Xiristiyan di malên xwe de hatin kuştin. Ew hatin koçberkirin û çend gorên komî wekî delîlên sûcên terorîstên DAIŞê hatin dîtin.

Çend sal piştî rizgarkirina Mûsilê, bajar nehatiye ji nû ve avakirin û hin ji niştecihên wê koçber in, li kampan dijîn û ji ber nebûna xizmetguzariyê venegeriyane malên xwe.

Niştecihên Mûsilê ji Hewler û Silêmaniyê hatin koçberkirin

Di sibeha 10-6-2014an de, hejmareke mezin ji malbatên ji Mûsilê malên xwe terikandin û hatin Hewler û Silêmaniyê.Malbatên ku ji Mûsilê derketin bi peya gihîştin Hewlêrê û ji wir jî hin ji wan çûn parêzgeha Silêmaniyê, ji bilî vê hêzên ewlehiyê rê li ber valakirina bajêr girtin, ku bû sedema windahiyên giran.
Malikî rewşa awarte ragihand
Piştre Serokwezîr Nûrî Malikî daxwaza civîna parlementoya Îraqê kir û rewşa awarte ragihand.Di vê navberê de, parlementoya Îraqê ji bo ragihandina rewşa awarte li Îraqê civînek awarte li dar xist, serokatiya encumenê bang li serokatiyê û hikûmetê kir ku rewşa awarte ragihînin û li welêt daxuyaniyekê bidin.

Parlementoya Îraqê daxwazek hevbeş ji serokatiyê û hikûmetê wergirt ku li welêt rewşa awarte ragihînin."Dagirkirina Mûsilê ji aliyê terorîstên DAIŞê ve trajediyek mezin e û divê lêkolîn li ser were kirin," Usame El-Nuceyfî, serokê wê demê yê parlementoya Îraqê got.

Got jî: Li gorî peymana di navbera Îraq û Neteweyên Yekbûyî de, divê Dewletên Yekbûyî alîkariya Îraqê bike ku li dijî terorê şer bike. Divê hêzên Pêşmerge jî beşdarî şerê li dijî DAIŞê bibin da ku ew negihîjin Herêma Kurdistanê. Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê piştgiriya xwe ji bo Herêma Kurdistanê û Bexdayê nîşan da.

Wezareta Derve ya Amerîkayê got ku bi hevahengiya bi hikûmeta Îraqê re, em ji bûyerên ku di çend demjimêrên borî de qewimîne ji nêz ve haydar in, piştgiriya xwe ya tevahî ji bo Herêma Kurdistanê û Bexdayê nîşan da.

Malîkî ji Herêma Kurdistanê xwest ku di vê rewşê de alîkariya Bexdayê bike

Wezareta Derve ya Amerîkayê di daxuyaniyekê de got ku bûyerên ku di du rojên borî de li Mûsilê di navbera artêşa Îraqê û çekdarên DAIŞê de qewimîn, bi hevahengiya bi hikûmeta Îraqê re ji van pêşketinan ji nêz ve haydar in, û divê ev mijar li gorî stratejiya ku Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê û Îraqê li hev kirine were hesibandin da ku di hewildanên xwe de biserkevin. 


DYA dê bi Herêma Kurdistanê û Bexdayê re hevahengiyê bike û bang li Hikûmeta Herêma Kurdistanê dike ku alîkariya hikûmeta Iraqê bike.

Wezareta Derve got, Tiştê ku DAIŞ dike dubarekirina tiştê ku li Sûriyeyê dike ye, ne tenê gefek li ser rewşa ewlehiyê ya Iraqê ye, lê di heman demê de gefek li ser aştiya herêmî ye. Divê terorîstên ku dijminên gel in werin tunekirin.’’

Di daxuyaniyê de her wiha hat gotin ku ew ê ji nêz ve alîkariya gelê Îraqê bikin, bi taybetî li Nînewa û Enbarê, û rê nedin ku gef berdewam bikin, di alîkariya partiyên siyasî û hêzên ewlehiyê de. Ew ê rê nedin komployên DAIŞê serbikevin û hewl bidin ku wan ji Îraqê derxînin.

YNKê li ser rewşa xeternak a li Iraqê daxuyaniyek weşand

Mekteba  Siyasî ya YNKê di daxuyaniyekê de got ku rewşa li Îraqê bi gefên rasterast ên xirabûna rewşa ewlehî û pêvajoya siyasî re rû bi rû ye. Ew rastî êrîşên herî berfireh ser  Parêzgeha Mûsilê jî di sê rojên borî de hatiye dagirkirin û hilweşiyaye.

"Ev rewşa li Iraqê bi salan e ji bo me hatiye pêşbînîkirin. Di civînên astên herî bilind ên eşkere û nepenî yên bi welatan û hikûmeta Iraqê re, me xetera rewşek mîna rewşa niha ya li Îraqê anî ziman. Me bi berdewamî li ser van gefan û çawaniya çareserkirina wan bi Hikûmeta Herêma Kurdistanê û Serokatiya Herêma Kurdistanê re nîqaş kiriye. Mixabin, hikûmeta Iraqê ji bo vê yekê çareseriyek nedîtiye. Pirsgirêkên siyasî yên rastîn, krîza aborî, bicîhanîna madeya 140 û rêveberiya rast tenê bi siyasetek leşkerî û ewlehiya yekalî dikarin werin bersivandin. "Li Kurdistan û Iraqê wekû partiyan din jî hebûn ku nêrînên me li ser gefên li ser rewşa siyasî ya li Îraq û Kurdistanê û deverên derdorê wekî propagandaya rayedaran ji bo parastina desthilatdariyê dihesibandin."

Fraksiyona YNKê ya li parlamentoyê daxwaza tevgera hêzên Pêşmerge kir

Fraksiyona Kesk a Parlamentoya Kurdistanê daxuyaniyek ji Serokê Parlamentoya Kurdistanê re weşand û got ku divê hêzên Pêşmerge yên Kurdistanê bi giştî ber bi deverên veqetandî û bi taybetî jî deverên Saediye û Celawla, Duz û Mexmûrê ve werin şand.
Parêzgarê Silêmaniyê çend biryar da
Parêzgarê Silêmaniyê, bi amadebûna parêzgarê... Silêmanî, rêvebirên nivîsgehan û tabûra lîwaya yekem a Silêmanî di êvara 10-6-2014an de, bi amadebûna parêzgarê Silêmanî, çend ferman derbarê rewşa xirab a parêzgeha Mûsilê û çend deverên din ên Îraqê de derxistin.

Hejmar:

1. Amadekariyên ewlehiyê yên pêwîst ji bo her bûyerek nexwestî werin kirin.

2- Pêşwazîkirina her welatiyekî Îraqî ku ji ber rewşa xirab a deverên wan koçî Silêmanî dikin.

3. Avahiyên dibistanan ji bo her rewşek penaberan ku tên bajêr werin amadekirin.

4. Divê hemî alav û wesayîtên nivîsgehan ji bo xizmeta hêzên ewlehî, polîs û ewlehiyê amade bin û di rewşa amadebaşiyê de bin.

Dij-teror gihîştiye Kerkukê

Di êvara 10ê Hezîrana 2014an de, hêzên dij-terorê ji bo parastina ewlehiya bajar û welatiyên wê ber bi Kerkukê ve çûn.
Qedexeya derketina derve li Kerkukê hat ragihandin
Piştî zêdebûna kiryarên terorîstî li deverên cuda yên Îraqê û kontrolkirina Mûsil û çend deverên din ji aliyê DAIŞê ve, li Kerkukê amadekarî hatin kirin da ku rewşa ewlehiyê li herêmê were parastin. 

Di vê çarçoveyê de, komîteya ewlehiyê ya parêzgeha Kerkukê ji bo parastina rewşa ewlehiyê ya parêzgehê çend tedbîr girtin û civînek awarte bi hemû beşên hêzên ewlehiyê yên parêzgeha Kerkukê re li dar xist.

Komîteya ewlehiyê di daxuyaniyekê de got ku Kerkuk ne mîna Mûsilê ye û dê nehêle ku rewşa ewlehiyê ya Kerkukê têk biçe. Hêzên ewlehiyê yên li Kerkukê ji bo parastina ewlehiya Kerkukê bi Herêma Kurdistanê re jî têkilî danîne.

Di çarçoveya amadekariyên ji bo parastina rewşa ewlehiyê ya Kerkukê de, rêveberiya Kerkukê biryar da ku ji saet 11ê şevê heta saet 5ê sibê li Kerkukê qedexeya derketina derve îlan bike. Ev yek bandor li trafîka wesayît û peyayan jî kir.

Hêzên Îraqî ji Hewîce, Reşad û Zapê vekişiyan

Piştî dagirkirina Mûsilê û hatina terorîstên DAIŞê li deverên başûrê Kerkuk û parêzgeha Selahedîn, ji ber vekişîna hêzên Iraqî ji navçeya Hewîce û deverên komên çekdar ên DAIŞê û hevkarên wan Hewîce, Zab û Reşad kontrol kirin.

Piştî dagirkirina sêyeka Iraqê ji aliyê DAIŞê ve, hêzên Pêşmerge bi xwîna xwe deverên Kurdî yên li derveyî Herêma Kurdistanê parastin, û ji bo parastina van deveran, bi taybetî Kerkuk, Germesêr û Şengal, Di dema parastinê de, çend fermandar û Pêşmerge şehîd bûn û birîndar bûn.

Di 10ê Kanûna Pêşîn a 2017an de, Serokwezîrê Iraqê Heyder Ebadî bidawîhatina DAIŞê û paqijkirina axa Îraqê ji terorîstan ragihand.
Ebdilqadir Dexîl, parêzgarê Mûsilê got, "Hêzên Pêşmerge di rizgarkirina Mûsilê ji terorîstan de roleke mezin lîstin û hevahengiyeke me ya baş bi hêzên Pêşmerge re heye.


PUKMEDIA