Axaftina Qubad Talebanî di Korbenda Aborî ya Navneteweyî ya Delphî

Kurdistan 03:02 PM - 2026-04-25

Qubad Talebanî, Cîgirê Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê

Qubad Talebanî, Cîgirê Serokwezîrê Hikûmeta Herêma Kurdistanê di dema Korbenda Aborî ya Navneteweyî ya Delphî de li Yunanê, ku yek ji korbendên aborî yên herî girîng yên cîhanê tê hejmartin, di beşdarîkirina panêlekê de û hin zanyariyên nû li ser aboriya Herêma Kurdistanê û rola Kurd di şerê herêmê de pêşkêş kir.

Naveroka axaftina Qubad Talebanî li Korbenda Aborî ya Navneteweyî ya Delphî li Yunanê

Qubad Talebanî di bersiva rêveberê panêlê de got: Şer bandorek girîng li ser me Kurd kiriye, nemaze ji ber ku ew pir nêzîkî sînorên me bû,em di navbera du aliyan de ne ku ne tenê ji hêla aborî û ewlehiyê ve, lê di heman demê de ji hêla derûnî ve jî wekî gel di gelek şerên cûda de, peywendiyên kûr bi her du aliyên şer re hene, emê her tiştî bikin daku danûstandinên di navbera Amerîka û Îranê de berdewam bikin,û em pêşwaziya vê agirbestê dikin û hêvî dikin ku ew bibe bingeha peymanek mayînde ku aştî û serfiraziyê bîne herêmê.

Her weja aşkere kir ku ji roja yekem ve me pir eşkere kir ku em ne beşek ji vî şerî ne û em naxwazin bi tu awayî jî bibin beşek ji wî,em hemû hewlên xwe didin daku welatiyan, axa Kurdistanê û aramiya Herêma Kurdistanê biparêzin.

Got jî:Em amade ne ku li herêmê bibin pirek ji bo aştiyê, ne meydana şer, û em ê ji bo vê armancê roleke erênî bilîzin.

Talebanî ragihand ku, binêrin dîmenê Rojhilata Navîn her tim diguhere, lê rastiyek sabît heye: neteweya Kurd li Îran, Tirkiye, Sûriye û Îraqê ava bûye,niha ku pêvajoya aştiyê li Turkiye ji aliyê hikûmeta wî welatî ve dest pê kiriye, em dibînin ku partiyên opozîsyonê, parleman û piraniya partiyên siyasî piştgirî didin vê projeyê, ku armanc dike dawî li şerê 40 salî yê di navbera dewleta Turkiyê û Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) de bîne.

Derbarê Sûriyê jî Qubad Talebanî got:Em dixwazin dadgehên Sûriyê bi tevahî bi civakê re werin entegrekirin, bi hikûmet, aborî û xizmetên ewlehiyê re werin entegrekirin,Kurdên Sûriyê di şerê li dijî terorîzmê de di pêşengiyê de bû, wan li kêleka Amerîka û hevkarên din ên navneteweyî di şerê li dijî DAIŞê de şer kirine û xelata wê cesaretê divê ne zilm an jî derxistina ji dewletê be berevajî vê, xelata dewletê ji bo wê rolê divê roleke pêşeng û kursiyek li ser maseya biryardanê li Dîmeşqê be.

Her weha got: Ez hizir dikim ku eger em li rewşa Kurdan di 30 salên borî de binêrin, em dibînin ku berê em wekî civatek qurbanî xuya dikirin û yên din me wekî pirsgirêk yan sedemek bêzariyê pênase dikirin, lê îro rewş guheriye. Em ji hesta qurbanîdana berê derbas bûne, em niha li ser pêşkeftina aborî û lîstina rola pirekê, piştgirîkirina pêvajoya aştiyê li Turkiyê û alîkariya yekgirtina Kurdên Sûriyê di nava Sûriyeyeke nû de ne, di heman demê de, emê roleke sereke di serkeftina hikûmeta nû ya Îraqê de bilîzin, hikûmetek ku rêzê li destûrê digire,pabendî prensîbên federalîzmê bibin û ji bo ku Îraq vegere cihê rast ku heq dike, xizmetguzariyê pêşkêşî hemûyan bikin.

Qubad Talebanî aşkere kir ku,petrol stûna aboriya Îraqê ye, ji ber vê yekê girtina Tengava Hurmuz dê zirarên mezin bide aboriya Îraq û Herêma Kurdistanê, di heman demê de em hemî dixwazin aboriya xwe ji girêdayîbûna bi petrolê rizgar bikin, lê rastî ev e ku em nikarin bi hêsanî ji petrolê dûr bikevin. Stratejiya me ewe ku dahata petrolê wekî motorek ji bo vejîna sektorên din bikar bînin, wek: Çandinî, Geştiyarî û Pîşesaziya Çandiniyê Kurdistan, bi taybetî Silêmanî, xwedî çavkaniyeke mezin ya gaza xwezayî ye ku ji bo pêşkeftina pîşesaziyê xwedî potansiyeleke bêhempa ye.

Ragihand jî, stratejiya me ya sereke xurtkirina binesaziya aboriya navxweyî, pêşxistina sektora elektrîkê û vejandina kerta pîşesaziyê ye, ji roja yekem ve, em ji bo veguhestina gaza xwezayî bi rêya boriyan kar dikin, ji ber ku em dizanin ku gaza me ya têr heye ku em bibin hinardekarê elektrîkê, çi ji bo dabînkirina pêdiviyên herêmê yan jî deverên din yên Îraqê, ev armancek stratejîk e û em bi dijwarî dixebitin da ku bigihîjin wê.

Behsa wê yekê jî kir ku, em li herêmê xwedî erdê çandiniyê yê herî berhemdar in, ku ev yek derfeteke zêrîn dide me ji bo pêşxistina kerta çandiniyê û pîşesaziyên pêwendîdar, armanca me ne tenê dabînkirina pêdiviyên navxweyî yên Kurdistan û Îraqê ye, lê di heman demê de em bibin hinardekarekî sereke yê berhemên xwarinê, bi taybetî fêkî û sebzeyan, bo bazarên derve.

Aşkere kir jî,wekî ku hûn dizanin, Yunan bi zeytûnên xwe li cîhanê navdar e, û zeytûnên me yên li Kurdistanê xwedî qalîteya pir bilind in, lê berhemên me pir baş in, Hinar, Hingiv, Gwîz û hêjîrên Kurdistanê gelek berhemên bêhempa ne ku em pê serbilind in, eger weberhênana me ya rast û stratejiyeke guncaw hebe, mîna hevkariya ku em li vir li Yunanê dibînin, em dikarin berhemên Kurdî pir zû bişînin bazarên navneteweyî.

Cîgirê Serokwezîrê Herêma Kurdistanê behsa wê yekê kir ku, piştî sala 2003an û rizgarkirina Îraqê, ku em hîn jî jê re dibêjin rizgarî, ji ber ku me zilm û hovîtiya rejîma Sedam Husên li dijî me xilas kir, me dest bi avakirina aboriya xwe û binesaziya xwe kir, lê niha em dikevin serdemeke nû ji bo cara yekem di demek dirêj de, em hîs dikin ku stratejiyeke me ya zelal heye û em tam dizanin ku em dixwazin biçin ku derê.

Talebanî got:Em rêya gihîştina armancên xwe dizanin,nNiha her tişt bi avakirina hevkariyên rast ve girêdayî ye,divê em ji çarçoveya navxweyî û hevkariyên stratejîk yên bi welatên wekî Yunanê, Ewropa, Amerîka û hêzên mezin re derkevin, Ji bo ku em potansiyela xwe pêk bînin, divê em ji çarçoveyên herêmî derkevin,li gorî min em niha di astekê de ne ku gelê me ji me gelek tiştan hêvî dike, ji ber ku em bi salan e tenê li ser şiyanên xwe diaxivin,lê, em nikarin her gav şiyandar bin, lê divê em li ser erdê bibin aktorên rastîn,dem hatiye ku em ji slogan û gotinan wêdetir biçin û ber bi pêkanîna projeyan ve biçin.

Ew jî aşkere kir ku me girîngiyeke mezin daye nûjeniyê, piştgirîkirina ciwanan û bikaranîna zekaya sûnî (ZS) di rêveberiyê de û perwerdekirina kadroyên nû, û me gelek dem ji bo ji nû ve avakirina bajarên mezin ên wekî Hewlêr, Silêmanî û Duhokê terxan kiriye, niha dem hatiye ku em berê xwe bidin pêşxistina gundan,em dixwazin ji sînorên bajarên mezin derkevin û bigihîjin navçe û deverên dûr,ji ber ku ez bawer dikim ku mifteya rastîn û sirra vejîna Kurdistanê li wir e, ji ber ku erdê berhemdar li wan deveran e.

Ameje bi wê yekê kir ku li deverên ku pêşkeftina pîşesaziyê dikare pêk were, nifûs hene ku dibe ku hîn negihîştine teknolojiya herî dawî û rêbazên perwerdehiya nûjen, lê bi dabînkirina agahdarî û alavên guncaw, em dikarin aboriya Kurdistanê bi awayekî berfireh û gav bi gav pêş bixin daku aboriya me ne tenê bimîne,dizanin, em li ser giravekê najîn, ango em ji cîhanê ne tenê ne, ev tê vê wateyê ku divê em peywendiyên xwe bi welatên cîran û cîhanê re ji bo berjewendiya xwe bikar bînin.

Ragihand jî em dikarin valahiyên li bazarên Îran, Turkiye, Sûriye yan jî deverên din yên Îraqê tijî bikin û bi vî awayî pozîsyona xwe diyar bikin,em naxwazin bibin çavkaniya pirsgirêkan, her weha ew her wiha ne gef in li ser serwerî, ewlehî û yekparçeyiya axa çi welatekî, berevajî vê, em sermayeyek mezin ya neteweyî û herêmî ne, lê bi raya min, ev sermaye bi awayekî rast ne hatiye bikaranîn.

Qubad Talebanî got: Gelek gotûbêj li ser şer û pirsa Îranê hebûn,kêm alî bi qasî me ji rewşa Îranê haydar in, li gorî min ev ji bo wan welatên ku girîngiyê didin Rojhilat derfeteke zêrîn e."Ji kerema xwe werin û rasterast bi me re biaxivin, ne tenê ji dûr ve behsa me dikim, ez gelek caran behsa me dibihîzim, carinan bi awayekî erênî û carinan jî berevajî vê, ku ev normal e, lê werin û rastiyê ji me bibihîzin, ji ber ku em dikarin ji we re bêjin rastiya Rojhilata Navîn a îro çi ye? Ev herêm êdî Rojhilata Navîn a salên 1970 û 1980an nîne, lê dînamîkeke wê ya pir cuda heye û piştî vî şerî, li gorî salek berê, xuyangeke wê ya bi temamî cuda heye, ji ber vê yekê em li vir in, deriyên me vekirî ne û em amade ne ku bi her aliyekî re danûstandinan bikin ku eleqedar be.

Talebanî got: Ez bawer dikim ku peywendiyên me mîna kolanek du alî ne, ango em dikarin sûd ji hev werbigirin û piştgiriyê bidin hev,ez dizanim ku Yunan, bi rêya hikûmeta xwe ya çalak û dînamîk, dixwaze rolek bi bandor li derveyî sînorên xwe bilîze, carinan dibe beşek ji hebûnek mezin mîna Yekîtiya Ewropî, ewê gavan hêdî bike yan jî astengiyan çêbike, lê ez piştrast im ku hikûmeta Yunanê dixwaze roleke berhemdartir bilîze û piştgiriyê bide pêvajoya aştiyê û rêkeftina di navbera Amerîka û Îranê de, ku em dikarin di vî warî de alîkariyê bikin, ji aliyekî din ve, gelek tişt hene ku em dikarin ji ezmûna pêşketina Yunanê fêr bibin, ka wan çawa karîn krîza xwe ya aborî birêve bibin û bi serkeftî ji xirbeyên krîzê derkevin,aboriya wan ya îro bi rastî jî berbiçav e.

Ji ber vê yekê ev destkeftiyek e ku divê Yunanî pê serbilind bin û bê guman em wê wekî modelek serketî dibînin, nemaze gavên ku Yunanê di warê veguherîna dîjîtal de avêtine, ez pesend dikim ku min bi wezîrên Yunanî re di warên rêveberiya dîjîtal, zekaya sûnî (AI) û tenduristiyê de civiya, ev hemû wezaret bi serbilindî teknolojiyê bikar tînin û saziyên xwe ji bo baştirkirina xizmetguzariyan û zêdekirina şefafiyetê dîjîtalîze dikin.

Ragihand jî me li Kurdistanê heman rê girtiye,dibe ku em hîn negihîştine leza Yunanê, lê em pêvajoya dîjîtalîzekirina xizmetên hikûmetê ji bo zêdekirina şefafî û rûtînê didomînin,ez bawer dikim ku em dikarin ji modela we fêr bibin û hûn dikarin ji sermaye û şiyanên me yên li herêmê sûd werbigirin, bi taybetî şîyana me ya danûstandinan bi herdu eniyên rojhilat û rojava re, di warê aboriyê de, xwedî perspektîfên mezin e, nemaze niha ku Aegean Airlines dest bi geştên ber bi Herêma Kurdistanê ve kiriye, em li hêviya geştiyariya zêdetir in, ji ber ku geştiyariya zêdetir tê wateya geştiyariya zêdetir, û geştiyariya zêdetir derfetên weberhênanê yên zêdetir peyda dike, ku di dawiyê de dê bibe sedema hevkariyek û dostaniyek xurttir di navbera me de.

Di dawiyê de Qubad Talebanî got: Armanca me ew e ku em Kurdistanê ji cîhanê re vekin, ne tenê bi rêya siyasetê, lê em dixwazin gotûbîjên cidî li ser pêşkeftin û aboriya herêmê û rola dîrokî û niha ya Kurdan bikin,em dixwazin mirovan ji nêrînên çewt yên hevpar ên li ser Kurd azad bikin.

PUKMEDIA - Taybet