پارەی سندوقی دەستەبەری كۆمەڵایەتی بۆ كوێ دەچێت؟

کوردستان 11:01 AM - 2026-04-23

كرێكار و كارمەندانی كەرتی تایبەت هاوشێوەی فەرمانبەرانی كەرتی حكومی مافی خانەنشین بوونیان هەیە، بەڵام دەبێت دەستەبەری كۆمەڵایەتییان بۆ كرابێت، ئەم دەستەبەرە بۆ كرێكاران و كارمەندان زۆر پێویستە ئەگەرچی هەندێك خاوەنكار بە دڵیان نییە، بەڵام حكومەت چاودێری پڕۆسەكەیەو نایەوێت مافی كرێكار بفەوتێت.

دەتوانین بڵێین؛ دەستەبەری كۆمەڵایەتی ئەو دیوارە بەهێزەیە كە بەرگری لە كرێكاران و كارمەندانی كەرتی تایبەت دەكات، لە كاتێكیشدا ئامارەكان ئاماژە بە زیادبوونی ژمارەی كۆمپانیا و پڕۆژەكانی وەبەرهێنان دەكەن، بەڵام هێشتا بەشێكی كارمەندانی كەرتی تایبەت، خاوەنی ناسنامەی دەستەبەری كۆمەڵایەتی نین و بۆ ئایندەیان باش نییە.

لەم ریپۆرتاژەدا، شیكردنەوە بۆ چوارچێوە یاساییەكانی دەستەبەری كۆمەڵایەتی دەكەین بە مەبەستی گەیشتن بە دیدگایەك، كە هاوسەنگی لەنێوان بەرژەوەندییەكانی كرێكار و خاوەنكاردا دروستبكات.

دەستەبەری كۆمەڵایەتی

بەرلەوەی بچینە وردەكارییەكانەوە، شیروان مەجید سادق بەڕێوەبەری بەڕێوەبەرایەتیی دەستەبەری كۆمەڵایەتی بۆ كرێكاران لە سلێمانی پێناسەی دەستەبەری كۆمەڵایەتی كردو وتی: لە سەرجەم پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆكان، بەڕێوەبەرایەتیی دەستەبەری كۆمەڵایەتی بۆ كرێكاران هەیە، ئەم بەڕێوبەرایەتییانە لە چوارچێوەی یاسای ژمارە 39ی ساڵی 1971ی عیراقی و هەمواركراو بە یاسای ژمارە 4ی ساڵی 2012ی پەرلەمانی كوردستان، كارەكانیان بەڕێوەدەچێت. بەپێی ئەم یاسایە دەبێت سەرجەم پڕۆژەكان، كرێكارەكانیان دەستەبەربكەن، لە ئەنجامی ئەم دەستەبەركردنە پێویستە 17% ی  مووچەی كرێكارەكە وەكو بەشداریی مانگانە بدەنە بەڕێوەبەرایەتییەكانی دەستەبەری كۆمەڵایەتی كە 5%ی لەئەستۆی كرێكارەكە خۆیەتی و 12%ی لەئەستۆی خاوەنكارەو پێویستە سەرجەم پڕۆژەكانی كەرتی تایبەت و تێكەڵاو و هەرەوەزی ئەگەر كرێكارێكیشی هەبێت، دەبێت دەستەبەری كۆمەڵایەتی بكات لەكاتی دەستبەكاربوونی كرێكارەكە، لەبەرامبەر ئەم دەستەبەرییەدا كۆمەڵێك ماف بۆ كرێكارەكانی مسۆگەر بكات، چونكە یاساكە زیاتر مەبەستی ئەوەیە ئایندەی ژیان بۆ كرێكاران و خێزانەكانیان فەراهەم بكات، لەبەرئەوە رۆژگارێك دێت كرێكار توانای كاركردن و خۆبەخێوكردن و خۆبژێوی نابێت و ئەم یاسایە بۆ مسۆگەركردنی ئایندەی ئەوانە، هەروەها خانەنشینكردنی كرێكاران یەكێكە لەو مافانەی كە كرێكار لەكاتی دەستەبەركردندا، سوودی لێ دەبینێت.

سوودەكانی دەستەبەری كۆمەڵایەتی

زۆرجار كرێكار و خاوەنكاریش بەگومانەوە لەسوودەكانی دەستەبەری كۆمەڵایەتی دەڕوانن، پێیانوایە هەرگیز ئەو پارەیە نابینرێتەوە بۆ سوودی كرێكارەكە خەرج بكرێت، ئەم بەدگومانییە بەقسەی شیروان مەجید، لەجێی خۆیدا نییە، تەنانەت هەر كەسێك وا بیربكاتەوە، بەباشی لەدەستەبەری كۆمەڵایەتی تێنەگەیشتووە.

راشیگەیاند: سوودێكی دیكەی ئەم دەستەبەركردنە ئەوەیە كە كرێكار كاتێك لەكەرتی تایبەت كاری كردووەو دەستبەركراوەو دواتر لەكەرتی گشتی دادەمەزرێت، ئەو خزمەتەی كەرتی تایبەتی بۆ هەژمار دەكرێت، هەروەها ئەگەر كرێكار نەیتوانی سوودمەندبێت لەم خزمەتانە، ئەوا خزمەتێكی دیكەی هەیە، كەئەویش پێیدەوترێت پاداشتی كۆتایی خزمەت، ئەگەر لەماوەی ساڵێكدا كرێكارەكە بێكاربوو، ئەوا دوای ساڵەكە دەتوانێت داوای پاداشتی كۆتایی خزمەت بكات و ئەوكاتە بەپێی ماوەی كاركردن و ئاستی مووچەكەی، پاداشتەكەی وەردەگرێتەوە، هەروەها كاتێك كرێكار خۆی دەبێت بەخاوەن كار، لەو حاڵەتەشدا دەتوانێت پاداشتی كۆتایی خزمەت وەربگرێتەوە، هەروەها لەپەراوێزی یاساكەدا كۆمەڵێك سوودی دیكەی هەیە بۆ كرێكاران، چونكە ئەم یاسایە بۆ مسۆگەركردنی ئایندەی كرێكاران و خێزانەكانیانە.

1330سەردان

بەڕێوەبەرایەتی دەستەبەری كۆمەڵایەتی لە سلێمانی، لیژنەی پشكنینی هەیەو رۆژانە سەردانی پڕۆژەكان دەكات، ساڵی رابردوو زیاتر لە هەزارو 330 سەردانی بۆ پڕۆژەكان كردووە، تا دڵنیابێتەوە لەدەستەبەركردنی كۆمەڵایەتی بۆ كرێكاران و كارمەندەكان.

هەروەها ئەو پڕۆژانەی تازە مۆڵەتی كاركردنیان وەرگرتووەو دەستەبەریان بۆ كرێكارەكانیان نەكردووە، ئەوا لیژنەكە، كرێكارەكان ناونووس دەكات بۆئەوەی دەستەبەریان بۆ بكات.

بەوتەی بەڕێوەبەرەكە، خاوەنكار هەیە زۆر لەخەمی كرێكارەكانیدایە، بەڕێكوپێكی كارەكانی دەستەبەری كۆمەڵایەتی دەكات، بەداخەوە خاوەنكاریش هەیە بەجۆرێك لەجۆرەكان دەیەوێت خۆی لەبابەتی دەستەبەری كرێكارەكانی بدزێتەوە، چونكە یاساكە ئەركێكی دارایی دەخاتە سەر شانی خاوەنكارەكان و ئەوانیش دەیانەوێت كەمترین تێچوویان هەبێت لە پڕۆژەكانی خۆیاندا، بەڵام هەر خاوەنكارێك پەیوەست نەبێت بە یاساكەوە، ئەوا دادگای كار هەیە و بەڕێوەبەرایەتییەكە لەڕێگای ئەو دادگایەوە ئەو كێشانە چارەسەر دەكات، تائێستاش كۆمەڵێك كێشەی زۆر چارەسەركراون.

خانەنشینكردنی كرێكاران یەكێكە لەو مافانەی كرێكار لەكاتی دەستەبەركردندا سوودی لێ دەبینێت، سوودێكی دیكەی ئەم دەستەبەركردنە ئەوەیە، كرێكار كاتێك لەكەرتی تایبەت كاری كردووە و دەستبەركراوە و دواتر  لە كەرتی گشتی دادەمەزرێت، ئەو خزمەتەی كەرتی تایبەتی بۆ هەژمار دەكرێت.

یاسای كار 

لە دەستەبەری كۆمەڵایەتیدا، وەك هەر دامەزراوەیەكی دیكەی حكومی، هۆبەی یاسا هەیە، كەكارە یاساییەكان جێبەجێ دەكات و پەیوەندییەكانی نێوان كرێكاران و خاوەنكار رێكدەخات و یاسا پەیڕەو دەكات.

لەو هۆبەیە، جوانە عەباس لەسەر لایەنە یاساییەكان و سزدانی ئەو شوێنانەی مافی كرێكارانیان پێشێلكردووە، پێی راگەیاندین: یاسای دەستەبەری كۆمەڵایەتی بۆ هەموو پڕۆژەیەكی تایبەتە، ئەگەر پڕۆژەكە یەك كرێكاری هەبێت، یان زیاتر، هەموو مانگێك پێویستە خاوەنكار سەردانی بەڕێوەبەرایەتییەكەی ئێمە بكات و تەواوی زانیارییەكان لەسەر كرێكارەكەی بدات و هاوبەشیی مانگانە واتە ئەو بڕە پارەیەی دیاریكراوە، بیدات بە بەڕێوەبەرایەتییەكە، ئەگەر خاوەنكارێك قەرزداربێت، ئەوا بەشی پشكنین ئێمە ئاگاداردەكەنەوەو دەڵێن ئەو پڕۆژەیە قەرزدارەو پارەی دەستەبەری كرێكارەكانی نەداوە، یان نایدات و دۆسێیەكان دێنە لای ئێمە. لێرەدا دوو حاڵەتمان هەیە، مەدەنی و سزایی. مەدەنی بۆ حاڵەتی قەرزە، واتە خاوەنكارەكە هاتووە بە پچڕ پچڕی زانیاری لەسەر كرێكارەكە هێناوەو دواتر وازیلێهێناوە، بۆ ئەو حاڵەتە ئێمە ماددەی 30مان هەیە، بەپێی رێككارەكان، كارەكانی دەبەین بۆ دادگای كار، ئەم دادگایە پەیوەندی راستەوخۆی هەیە بە كارەكانی ئێمەوە، كرێكار دەتوانێت بچێت بۆ دادگای كارو لەوێ داوای یاسایی لەسەر خاوەنكار تۆماربكات، ئەوكاتە حاكم بەپێی بەڵگەكان خاوەنكار ناچاردەكات ئەو پارەیەی قەرزدارە، لە دەستەبەری كۆمەڵایەتی دایبنێت، سزاكەش بۆ حاڵەتێكە كە خاوەنكار زانیاری لەسەر كرێكارەكەی نادات، ئێمە بۆ ئەم حاڵەتە ماددەكانی 96 و 97مان هەیە، سەبارەت بەوەیە كە خاوەنكار هەم كێشە دروستدەكات و هەم زانیاری لەسەر كرێكارەكەی نادات.

هێڵی 550

لە هۆبەی یاسا بۆیان باسكردین، خاوەنكار هەیە دەچێت و دەپرسێت: ئەگەر كرێكارەكە بیەوێت دەستەبەرنەكرێت، رێگەپێدراوە یان نا؟ ئەوانیش پێی دەڵێن؛ بەپێی یاسا ئەو پرسە پوچەڵە، تەنانەت ئەگەر كرێكارەكە خۆیشی نەیەوێت دەستەبەربكرێت، بەپێی یاسا رێپێدراو نییە و هەر دەبێت تۆماربكرێت و دەستەبەری بۆ بكرێت، ئەگەر خاوەنكارەكە بڕیاریدا هەر زانیاری نەدات، ئەوا بە حاڵەتی سزایی، فەرمانی گرتن، یان سزادانی پێبژاردنی بۆ دەردەكرێت، كە 5%ە و حاكم ئەو سزایانە دادەنێت، لە دەستەبەری كۆمەڵایەتی چەندین حاڵەتی لەو شێوەیە هەبووە و هۆبەی یاسا ئیشی لەسەركردووە.

هەندێك كرێكار و كارمەندی كەرتی تایبەت خۆیان دەچن داوای یاسایی تۆمار دەكەن و حاكم بە نوسراوێك داوای زانیاری لەسەر كرێكارەكە، یان كارمەندەكە دەكات، بۆئەوەی بزانێت ئەو كەسە لە دەستەبەری كۆمەڵایەتی تۆماركراوە یان نا؟ ئایا مووچەكەی چەندە؟ لە زۆربەی حاڵەتەكاندا بەڕێوەبەرایەتییەكە بۆ مافی كرێكارەكە و وەكو كەسی سێیەم دەچنە ناو دۆسییەكەوە. هەندێكجاریش كرێكارەكە لە شوێنێكی دوورە دەستە و لەلایەن خاوەنكارەكانەوە دەستەبەریان بۆ نەكراوە، بۆ ئەو حاڵەتانە بەڕێوەبەرایەتییەكە هێڵی 550 -ی هەیە، كرێكار هەیە لە رێگای ئەو هێڵەوە داوای یاسایی تۆماردەكات، زۆرجاریش لە ترسی سزادان و دەركردنی لە كارەكەی، كرێكار ناوێرێت داوای یاسایی تۆماربكات، یان پێی وتراوە دەستەبەر كراویت، بەڵام نەكراوە، جوانە عەباس ئەوەشی خستەڕوو: كرێكار هەیە هاتۆتە لای ئێمە بۆئەوەی بزانێت ئایا ناوی تۆماركراوە یان نا، نموونەمان هەیە خاوەنكار پارەی بە ناوی دەستبەری كۆمەڵایەتییەوە لە كرێكار وەرگرتووە و بە كرێكارەكەی وتووە پارەی دەستەبەرم بۆ داویت، پارەشی بۆ نەداوە، لەو حاڵەتەدا ئێمە بە كرێكارەكەمان وتووە لە دادگا داوای خۆتان تۆماربكەن.

كرێكاری بیانی

سەبارەت بە كرێكاری بیانییش، ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، بەپێی یاساكە كرێكاری بیانی لەبەرئەوەی دوای تەواوبوونی كارەكانی دەگەڕێتەوە بۆ وڵاتی خۆی، خانەنشین ناكرێت، چونكە زۆربەیان لە وڵاتی خۆیان دەستەبەریان بۆ كراوە، بەڵام پاداشتی كۆتایی خزمەت وەردەگرێت.

پشكنینی شوێنی كار

هەرچەندە رۆژی پێنجشەممە چووینە بەڕێوەبەرایەتییەكە و كۆتایی هەفتە و كۆتایی دەوام بوو، بەڵام هەموو هۆبەكان سەرقاڵی راییكردنی كاروباری هاووڵاتیان بوون.

لە هۆبەی پشكنین، فازڵ حەسەن لێپرسراوی هۆبەكە قسەی بۆ كردین و پێیوتین: 15 لیژنەمان هەیە و لیژنەكانمان سەردانی سەرجەم شوێنكارەكانی كەرتی تایبەت و تێكەڵاو و هەرەوەزی دەكەن، كاتی سەردانی لیژنەكان دیاری نەكراوە، شەو و رۆژ لیژنەكانمان دەرچوونیان هەیەو دەسەڵاتی تەواویان پێدراوە بۆ پشكنین. پێویستە ئەو كەسەی دەبێت بە پشكنەر، خولی پشكنینی بینیبێت و بە سەركەوتوویی لە خولەكە دەرچووبێت و شارەزای تەواوی لە یاساكەدا هەبێت.

تۆماركردنی زانیارییەكان 

لە كاتی پشكنیندا، سەرەتا پرسیاری خاوەنكار، یان نوێنەری، یان بریكارەكەی دەكرێت، دواتر داوای مۆڵەتی شوێنەكەی لێ دەكەن بۆئەوەی تەواوی زانیارییەكان لەسەر مۆڵەتی ئەو شوێنە وەربگیرێت و پاشان راپۆرتی پشكنین بە مێژووی سەردانەكە دەنووسرێت و تەواوی زانیارییەكانی پڕۆژەكە و خاوەنكارەكە تۆماردەكرێت، دواتر یەك یەك سەردانی كرێكارەكان دەكرێت، بۆئەوەی تەواوی زانیارییەكانیان تۆماربكرێن، پاشان ئیمزا لە كرێكارەكە وەردەگیرێت، زۆرجار كرێكار و خاوەنكار زانیارییان لەسەر یاساكە نییە و لیژنەكان شیكردنەوەی تەواویان لەسەر یاساكە بۆ دەكەن و لە كاتی سەردانەكانیشدا، نوێنەری سەندیكای كرێكاران و نوێنەری خاوەنكارانیشیان لەگەڵدایە و رێنمایی تەواو بە خاوەن پرۆژەكان دەدرێت، بەپێی یاساكە، كرێكار كە تەمەنی گەیشتە 15 ساڵ، دەتوانرێت دەستەبەری بۆ بكرێت، ئەگەر تەمەنیشی گەیشتە 18 ساڵ، ئەوا دەتوانێت شەو و رۆژ كاربكات.  

خانەنشین بوونی كرێكاران 

ئەوەی زۆر گرنگە، پرسی خانەنشین بوونی كرێكارانە، چۆن و بە چ شێوازێك خانەنشین دەكرێن؟ كرێكار چ مافێكی هەیە؟‌ وەڵامی ئەم پرسیارانەمان لە شیروان عەبدولڕەحمان لێپرسراوی بەشی خانەنشینی لە هۆبەی خانەنشینی و قەرەبووكردنەوە بەمشێوەیە وەرگرت: بەپێی یاسا، كرێكار سێ مافی هەیە، كە لای ئێمە پارێزراوە، ئەوانیش بریتین لە، پادارشتی كۆتایی راژە، ئەو كرێكارانەی واز لە كارەكانیان دەهێنن، یان بە یەكێك لە هۆكارەكان كرێكاریی ناكەن، یان دەبن بە خاوەنكار، یان هەر واز لە كرێكاری دەهێنن، ئەوكاتە دەتوانێت دوای ساڵێك وازهێنان لە كاركردن، بێت و ئەو پاداشتەی هەیبووە لە كاركردن، لای ئێمە وەریبگرێتەوە. مافێكی دیكەی كرێكار لای ئێمە هەژماركردنی راژەیە، واتە ئەو كرێكارانەی لای ئێمە دەستەبەركراون، دوایی كە لە شوێنێكی حكومی دادەمەزرێن، دەتوانێت راژەكەی و ئەو خزمەتەی لە كەرتی تایبەت هەیبووە، بیگوازنەوە بۆسەر ئەو شوێنەی لێی دامەزراوە، كرێكار مافێكی دیكەشی هەیە، كە ئەویش خانەنشین بوونە.

سێ جۆر خانەنشینی هەن

سێ جۆر خانەنشینیی كرێكار هەن، پەككەوتە واتە ئەو كرێكارانەی بەهۆی ئیشەكەیانەوە تووشی پێكان، یان نەخۆشییەك دەبن، رەوانەی لیژنەی پزیشكی دەكرێن و لیژنەی پزیشكی رێژەی نەخۆشییەكەی دیاریدەكات، ئەگەر 35 % بێت ئەوا خانەنشین دەكرێن، جۆرێكی دیكەی خانەنشینی بەهۆی تەمەنەوەیە كە بۆ ژنان پێویستە تەمەنی 55 ساڵ بێت و 20 ساڵ خزمەتی هەبێت، بۆ پیاویش دەبێت تەمەنی 60 ساڵ بێت و 20 ساڵ خزمەتی هەبێت، ئەوكات خانەنشین دەكرێن، هەروەها ئەگەر ژنان 25 ساڵ خزمەتی هەبێت و پیاویش 30 ساڵ خزمەتی هەبێت، ئەوا رەچاوی تەمەنەكەی ناكرێت و بە پێی یاسا خانەنشین دەكرێت، جۆرێكی دیكەی خانەنشینی هەیە، كە پێیدەوترێت جێماو واتە كرێكارێك لە كاتی كاركردن، یان لە كاتی بەردەوامیی راژەكەی، كۆچی دوایی دەكات، ئەوا دوای خۆی مووچەیەك بۆ (جێماوەكانی) دابیندەكرێت بەپێی ئەو یاسایەی هەیە.

مووچەی هاوسەرەكەی وەردەگرێت

ئەوەی دەستەبەری كۆمەڵایەتی بۆ كراوە و بەردەوام بووە، لە كاتی گەیشتن بە تەمەنی خانەنشینی، خانەنشین دەكرێت، یاخود لە كاتی كۆچی دواییدا، جێماوەكانی مووچەكەی وەردەگرێت و هاوشێوەی فەرمانبەرێكی حكومەت شایستە داراییەكان كە مووچەی خانەنشینییە، بەردەوام دەبێت.

سەناریا خاوەنی سێ منداڵە و لە ساڵی 2021 هاوسەرەكەی كۆچی دوایی كردووەو رایگەیاند: هاوسەرەكەم ساڵی 2021 لە كۆمپانیایەكدا كاری دەكردو لە كاتی كاركردن لە شوێنی كارەكەی بەهۆی جەڵدەوە دەستبەجێ كۆچی دواییكرد، بەدڵنیاییەوە مووچەی خانەنشینییەكەی سوودی باشی بۆ ئێمە هەیە، بەڵام وەكو پێویستیش نییە، چونكە هاوسەرەكەم ساڵی 2006 لە كەرتی تایبەت كاریكردووە و ساڵی 2021 كۆچی دوایی كردووە و مووچەكەی كەمە، بەڵام زۆر باشترە لەوەی هیچی نەبووایە.


بەو پێیەی كوڕە گەورەكەی سەناریا كار دەكات، بەشە مووچەكەی ئەو كوڕەی بڕاوە و خراوەتەسەر مووچەكەی دایكی، واتە ئەگەر هەر كام لە منداڵەكان ببنە خاوەنی كاری خۆیان، یان تا ئەوكاتەی خوێندن تەواو دەكەن، بەشە مووچەكەی پێدەدرێت و دواتر دەبڕدرێت و دەخرێتە سەر مووچەی دایكەكە، واتە دوای گەورەبوونی منداڵەكان، مووچەكەی دایكیان كەم ناكرێتەوە، سەناریا دەڵێت: ئەمە شتێكی زۆر باشە بۆ ئێمە، چونكە مووچەكە بەردەوامە و نابڕدرێت.

بەهۆی نەخۆشییەوە خانەنشین بووم 

نموونەیەكی دیكەی خانەنشین بوونی كرێكار، نەجات مەجیدە كە كرێكار بووە و بەهۆی نەخۆشییەوە خانەنشینكراوە. ئەویش پێیوتین: تووشی نەخۆشیی شێرپەنجە بووم و پەكم كەوت، بەهۆی ئەو نەخۆشییەوە خانەنشینكرام، ئەگەرنا كاتی خانەنشین بوونم نەبوو، چونكە تەمەنم زۆری ماوە بۆ خانەنشین بوون، دوای نەخۆش كەوتنم، چووم بۆ بەڕێوەبەرایەتیی دەستەبەری كۆمەڵایەتی و لەوێوە رێككارەكانی خانەنشین بوونم بۆ كرا و مامەڵەكەم بە ئەنجام گەیشت.

نەجات مەجید داواشیكرد، كرێكاران بچن دەستەبەری كۆمەڵایەتی بكەن بۆئەوەی مافەكانیان نەفەوتێت و لە كاتی نەخۆشی، یان پیربوون، مووچەیەكیان هەبێت بۆ بژێوییان.

تووشی كێشەم مەكە

بەڕێوەبەرایەتییەكە و سوودمەندان قسەی خۆیان كرد، ئێمەش بۆ زیاتر بەدواداچوون و وەرگرتنی رای خاوەنكارەكان، سەردانی دوو شوێنی كاركردنمان كرد و یەكێك لە خاوەنكارەكان ئامادە نەبوو قسەمان بۆ بكات و بە توڕەییەوە گوتی: كارێكی خراپە و ئێمە زیانی زۆر دەكەین... كرێكارەكانم لێ هان مەدە و تووشی كێشەم مەكە.
یاساكە باش نییە

خاوەن كارەكەی دیكەش رازی نەبوو بە ناوی خۆیەوە قسەمان بۆ بكات، بەڵام وتی: ئەم یاسایە بۆ ئێمە خراپە، چونكە ئیشوكارمان نییە و كارمان وەستاوە، شوێنمان بە كرێ گرتووە، بازاڕێك نییە بۆ ساغكردنەوەی بەرهەمەكان بۆئەوەی هاوكاریی كرێكاران بكەین، بەشێكی زۆری شوێنەكان ئەگەر پێشتر 10 كرێكاری هەبێت، ئێستا دوو كرێكاری ئیش دەكەن، پێویستە حكومەت پارەی خانەنشینیی كرێكاران بدات، چونكە ئێمە كارێكی وامان نییە، بۆئەوەی دڵنیابین لە داهاتووی ئەو كرێكارانەی لای ئێمە كاردەكەن، ئەگەر كار و ئیشمان هەبێت، ئەوا كێشەمان نییە و دەتوانین ئەو پارەیە بدەین، بەڵام ئەگەر كار نەبێت، ناكرێت كۆمپانیا، یان كارگەكان پارەی دەستەبەری كۆمەڵاتیی كرێكارەكە بدەن.

وتیشی: ئێستا كرێی ساڵانە دەدەین و باج دەدەین، ئەگەر موڵكەكە هی خۆت بێت، بەڵام ئەگەر موڵەكەكەت بە كرێ گرتبێت، ئەوا دەبێت مانگانە كرێی ئەو موڵكەش بدەیت.

ئەو خاوەنكارە ئاماژەی بەوەشكرد: كە ماوەی زیاتر لەساڵێك و شەش مانگە كارەكانی راگرتووە و تەنیا بەدوو كرێكار كارێكی كەمیان هەیە.  

 زمانی ئامارەكان

بە گوێرەی ئامارێكی بەڕێوەبەرایەتیی دەستەبەری كۆمەڵایەتی بۆ كرێكاران لە سلێمانی، ساڵی 2025دا، 24 كرێكار خانەنشین بوون و زیاتر لەهەزار و 793 كرێكاری ناوخۆیی و بیانییش سوودمەندبوون لە پاداشتی كۆتایی خزمەت بە بڕی حەوت ملیار و 604 ملیۆن و 141 هەزار دینار، 15 پڕۆژەش بەهۆی سەرپێچییەوە رووبەڕووی دادگا كراونەتەوە.  

هەر بە گوێرەی ئامارەكان، ئێستا 307 كرێكار لە بەڕێوەبەرایەتی ناوبراو لەسەر جۆرەكانی خانەنشینیی (بەساڵاچوو، پەككەوتە و جێماو) مووچەی خانەنشینی وەردەگرن، كە بڕەكەی 76 ملیۆن و 907 هەزار و 952 دینارە. ئەوانیش بەمشێوەیە دابەشبوون: 37 بەساڵاچوو، بەهۆی تەمەنەوە خانەنشین بوون و بڕی 17 ملیۆن و 45 هەزار و 435 دینار كۆی مووچەی هەموویانە.
پەككەوتە ژمارەیان 57 كەسە و بەهۆی نەخۆشییەوە، یان لەسەر كارەكانیان برینداربوون و رێژەی برینداریەكەیان زیاترە لە 35 % و بڕی مووچەكەیان بە كۆی گشتی 10 ملیۆن و 528 هەزار و 375 دینارە. جێماویش 213 كەسن، كە ژن و منداڵی كرێكارەكان مووچەكە وەردەگرن و بڕی كۆی مووچەكانیان 49 ملیۆن و 334 هەزار و 142 دینارە.

PUKMEDIA ‎‎ كوردستانی نوێ/ هیوا كازم