Herêm di Xaçerêya Dîrokê de; Bawerî an Metirsî?!

Îmad Ehmed

Di jiyana neteweyan de qonax hene ku ne tenê beşek ji dîrokê ne, belkû kêliyên ku rêça pêşerojê diyar dikin. Di wan kêliyan de, bûyer girîng in, lê belê biryar çarenivîsazin; Hêz bi bandor e, lê bawerî bingeha her hêzê ye. Dîrok bi zelalî îspat kiriye ku tu hebûn bi tenê li ser sînoran, dewlemendiyê an hêzên çekdarî sax namîne; Tiştê ku dewlet û neteweyên wan parastiye baweriya di navbera welatiyan, saziyan û desthilatdaran de ye. Dema ku ew girêdan tê şikandin, hilweşîn ji hundur dest pê dike, berî ku metirsiyên derve derkevin holê.

Herêma Kurdistanê di yek ji qonaxên herî hesas ên dîroka xwe de ye. Tiştê ku em pê re rû bi rû ne, ne tenê krîzeke siyasî, aborî an îdarî ye, belkû krîzeke baweriyê ye. Ger bawerî qels be, qanûnên herî baş jî bandora xwe winda dikin, sazî bê ruh dibin û welatî hesta hevgirtina neteweyî winda dikin, lê ger bawerî ji nû ve were avakirin, heta bi krîzên mezin jî dikarin biguherin û bibin derfetên reformê.

Di cîhana îroyîn de, bawerî serweta stratejîk a herî biha ye. Welatên ku baweriya welatiyan bi qanûn, edalet û saziyan parastiye, di ceribandinên herî mezin de jî aramiya xwe parastine. Berevajî vê, dewletên ku baweriya xwe winda kirine, her çend dewlemendî û hêza wan zêde bûye jî, hêdî hêdî di hundir de qels bûne û şiyanên wan ên parastinê kêm bûne.

Aqilmend dibêjin: "Dîrok bûyeran dubare dike; Carekê di trajediyê de û carekê jî di henekê de!" Lê rastiyek kûr li pişt vê gotinê heye: Piraniya neteweyan berî ku di qada şer de têk biçin, li ser zeviya baweriyê hilweşin. Dema ku welatî baweriya xwe bi edalet, wekhevî û berpirsiyariyê winda dikin, tu hêz nikare wê valatiyê tijî bike.

Ji ber vê yekê, erkê hêzên siyasî yên li herêmê, nemaze YNK, PDK û Newey Nwê, ne tenê birêvebirina nakokiya siyasî ye, belkû di heman demê de parastina qewareya herêmê û nûkirina baweriya giştiye. Ev armanc bi dirûşme û axaftinan nayê bidestxistin, lê bi serweriya qanûnê, saziyên bihêz, şefafî, edalet, belavkirina wekhev a hêz û samanê û danîna berjewendiya neteweyî li jor her berjewendiyek din. Herêm hewceyê peymanek neteweyî ya nû ye; Peymanek ku bingeha domandina hebûna qewareyê be, ne çareseriyek demkî ji bo krîzan.

Îro, du rê li ber hêzên siyasî yên herêma Kurdistanê vekirî ne: Ya yekem, berdewamkirina nakokî, parçebûn û qelskirina saziyan; Rêyek ku di dawiyê de krîzê girantir dike. Ya duyemîn jî, hilbijartina baweriyê, hevkariyên neteweyî, reform û avakirina dewleta saziyî; Rêyek ku dikare herêmê ji qonaxa parastinê bigihîne qonaxa pêşveçûnê.

Dîrok li cihê tu kesî biryarê nade, belkû biryarên me yên îro dê çarenûsa sibê diyar bikin. Pirs ne ew e ku Herêma Kurdistanê dê çawa ji vê krîzê derkeve; Pirsa rasteqîne ew e ku gelo hêzên siyasî wêrek in ku baweriyê hilbijêrin?. Ji ber ku her saziyek ku baweriya welatiyên xwe winda bike, dê hêdî hêdî bingeha xwe ji dest bide û ji nişkê ve hilweşe!

Bê guman, di her werçerxanek dîrokî de, tiştê ku dimîne ne hejmara çekan e, ne bilindahiya kelehan, ne jî dirêjahiya temenê hêzan e; Ya ku dimîne baweriya ku miletek di navbera xwe û saziyên xwe de ava kiriye ye. Herêma Kurdistanê îro di navbera bawerî û metirsiyê de rawestiyaye; ew hilbijartina ku îro tê kirin ne tenê dê çarenûsa vê qonaxê diyar bike, belkû di heman demê de dê beşek ji dîroka nifşên pêşerojê jî şekil bide û ji nû ve binivîse.

PUKMEDIA