Serok Mam Celal, parêzvanê rûmet û serweriya Îraqê

Berzan EL-Şêx Osman

Şeşê Nîsanê ya her sal rojek geşe li Îraqê piştî dîktatoriyê. Ew rojek serbilindî û bextewariyê ye, ne tenê ji bo Îraqiyan lê ji bo gel û hikûmetên herêmê û cîhanê jî. Ez ne şaşim ji ber ku di wê rojê de ne tenê yekem serokê komarê di dîroka Îraqê de hate hilbijartin, lê di heman demê de ji ber ku serokê hilbijartî Serok Mam Celal bû, têkoşerê kevin ku ji nîv sedsalê zêdetir li dijî dîktatoriyê şer kir, û di hemî konferans û bûyerên navneteweyî û herêmî de dengek bilind ji bo hemî pêkhateyên civaka Îraqê bû, mafên wan diparast. Ew ew kes bû ku bi hevalên xwe têkoşer re rêya têkoşînê di têkoşînê danî piştî hilweşîna rêjîma Beisê.
Wekî ku wî di axaftina xwe ya yekem a li Meclîsa Neteweyî (Parlamentoyê) piştî hilbijartina xwe de piştrast kir, 6ê Nîsanê dawiya dîktatoriyê û destpêka veguherînek ber bi demokrasiyê, azadiya derbirînê, dawiya desthilatdariyê, damezrandina hilbijartinên dadmend, veqetandina desthilatdariyê, û lêborînê û tiştên din nîşan da.

Her çend pirsgirêkên ku ji ber rêjîmên li pey hev kom bûne bi tevahî nehatine çareserkirin jî, di rewşa siyasî ya Îraqê de aramî û nerbûnek hebû. Rûyê ti aliyekê tinebû ku bi aliyeke din re li ser xaka Îraqê pirsgirêkên xwe çareser bike. Ev hemû vedigere aqilmendî, nêrîna kûr yê Serok Mem Celal, ku ev yek taybetmendiya nêzîkatiya wî ya ji bo çareserkirina pirsgirêkan û avakirina têkiliyên siyasî bû, her berjewendiyên Îraqê dida pêşiya her tiştekî û hertim rêbaza ramanê wê nermbûn bû ji bo çareserkirina pirsgirêkan.
Di dema serokatiya xwe de, Komara Îraqê bi hemû welatên cîran, herêmî û navneteweyî re têkiliyên xurt domand, têkiliyên siyasî, bazirganî, aborî û stratejîk bi wan re danî.

Bi saya vê nêrîn û aqilamendiyê, Îraq ne tenê dewleteke pêgeh mezin dihate dîtin, lê di heman demê de pir caran rola navbeynkar di kêmkirina nakokiyên herêmî û navneteweyî de dilîst, pêşî li zêdebûna aloziyan û wêrankirina herêmê digirt.

Di wê serdemê de, Îraqê bi Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê re di hemû sektoran de, di nav de ewlehî jî, têkiliyên berfireh hebûn û her du welatan hevkariyek stratejîk parve dikirin. Têkiliyên bi Komara Îslamî ya Îranê re jî pir baş bûn.

Ev prensîb di têkiliyên Îraqê li gel dewletên din re jî dihate kirin, wek berjewendiyên hevbeş û rêzgirtina ji bo serweriya Îraqê. Rojnamevanekî biyanî hezkirina xwe ji bo jêhatîbûna siyasî ya serokê yekem ê hilbijartî anî ziman û got, "Em dibînin ku Mam Celal li Washingtonê bi Serok Bush, Condoleezza Rice, Obama û Hillary Clinton re, û li Tehranê bi rêberên Îranî re, ji Rêberê Bilind bigire heya Serok û fermandarên leşkerî, destên xwe dihejîne." Ev nîşan dide ku stratejiya hevsengiyê di navbera Washington û Tehranê de kevirê bingehîn ê polîtîkayên Serok Mam Celal Talebanî bû, wî bi rêya têkiliyên baş bi her du aliyên şer re, bi sûdwergirtina ji têkiliyên xwe yên dîrokî û rola xwe ya dîplomatîk, hewl da ku berjewendiyên Îraqê pêş bixe û ewlehiya wê biparêze. Bi gotineke din, cenabê wî di seranserê serokatiya xwe de ev yek tekez kir.


Cenabê wî di seranserê serokatiya xwe de girîngiya diyalog û berfirehkirina têkiliyan di hemû waran de bi Îranê re wekî cîran û neteweyek dost, di heman demê de hevkariya stratejîk bi hevalbendê Dewletên Yekbûyî re parast, rê li ber wê yekê girt ku Îraq bibe meydanek ji bo nakokiya Îran-Amerîkî, wî pişta xwe bi dîplomasiyê dispart, da ku rola navbeynkar bilîze an jî neliheviya di navbera wan de kêm bike, bi vî awayî gefa şer kêm kir. Van helwestan vîzyona wî ya ji bo Îraqek serbixwe nîşan dan, ku armanca wê bidawîanîna destwerdana biyanî bû.
Serok Mam Celal gelek caran ragihand ku avakirina Îraqek federal, demokratîk û serbixwe tenê bi dûrxistin û dûrxistina Îraqê ji destwerdana biyanî dikare were bidestxistin. Ji ber vê yekê, di çarçoveya vê nêrîna mezin de, divê em wê ramanê red bikin ku axa Îraqê divê bibe qada şer ji bo nakokiyên yên din, meydanek ji bo çareserkirina hesaban û gef li ser ewlehî û aramiya wê ya navxweyî. Divê em rê li ber wê yekê jî bigirin ku welatê me bibe platformek ji bo êrîşkariya li dijî her kesî. Bi gotineke din, divê em pabendî prensîbên Mam Celal bin û bi her kesî re li ser bingeha dostaniya rastîn û hevpeymaniya bi rûmet - têkiliyek hevsengiyê, ne têkiliyek bindestî û parêzvaniyê - têkiliyan ava bikin.

Ev şehrezayî, jêhatîbûna siyasî û jêhatîbûna dîplomatîk a Serok Mam Celal faktora sereke bû ku siyasetmedarên Îraqî û herêmî bê cudakarî li ser wî li hev kirin.

PUKMEDIA