كورد له‌ كوێی ڕووداوه‌كانی ناوچه‌كه‌ و دونیاشدایه‌ ؟

كورد له‌ كوێی ڕووداوه‌كانی ناوچه‌كه‌ و دونیاشدایه‌ ؟


5/4/2020 20:07:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

•    ئاشكرایه‌ هه‌ڵكه‌وته‌ی كوردستان له‌ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست یان ئاسیای نزیك له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی ئه‌وروپاوه‌ كه‌ بۆخۆی ناوچه‌یه‌كی گرنگی جیۆپۆله‌تیكیه‌ (( به‌واتای كاریگه‌ری جوگرافیا به‌سه‌ر سیاسه‌ته‌وه‌ له‌ ڕووی بوونی وشكانی و ده‌ریا و به‌رزایی و ژێر زه‌وی و سامانه‌ سروشتی و پێگه‌كه‌یه‌وه‌))  بله‌به‌رامبه‌ریشدا چۆن سیاسه‌ت سوود له‌و هه‌ڵكه‌وته‌ و پێكهاتانه‌ وه‌رده‌گرێت  بۆ ئاینده‌ و به‌پێی زۆرێك له‌ گریمانه‌ و پێشهاته‌كان و بیردۆزه‌ و بیرمه‌نده‌كانی ئه‌و بواره‌ ئه‌م ناوچه‌یه‌ ده‌كه‌وێته‌ی ناوچه‌ی(( دڵی زه‌وی HEART LAND )) نه‌ك ((كه‌ناری زه‌وی REAM LAND)) كه‌ بۆخۆی به‌پێی بیروبۆچونه‌ جیۆپۆله‌تیكیه‌كان هه‌میشه‌ ناوچه‌ی دڵی زه‌وی گرنگ و كاریگه‌ره‌ و ده‌توانێت كۆنتڕۆڵی ناوچه‌ كه‌ناریه‌كان بكات و هه‌شه‌ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌ڵێت هه‌ركات كه‌ناره‌كان كۆنتڕۆڵكران ئه‌وا به‌ ئاسانی ده‌توانرێت دڵه‌كه‌ش كۆنتڕۆڵ بكرێت. جا ئه‌م بیروبۆچونه‌ له‌لای هه‌ر وڵاتێك ده‌گۆڕێت له‌قۆناغ وسه‌رده‌م و ده‌سه‌ڵاته‌كانیاندا،له‌سه‌رده‌می  كۆندا ناوچه‌ی دڵی زه‌وی له‌ پێشدا له‌ میسۆپۆتامیا له‌ سۆمه‌ر و دواتر له‌ میسری فیرعه‌ونیه‌كان  و دواتر بۆ ئیغریقو یۆنان و دواتر بۆلای فارس و ئینجا به‌غدادی عه‌باسیه‌كان و دواتر قاهیره‌ی فاتمیه‌كان و دواتریش ئاستانبوڵی عوسمانیه‌كان و دواتریش ئه‌وروپا وله‌لای هیتله‌ریش ئه‌ڵمانیای به‌دڵی زه‌وی ناوده‌برد و له‌ ئێستاشدا ئه‌مریكا خۆی به‌دڵی زه‌وی ناوده‌بات و ڕه‌نگه‌ له‌داهاتووشدا چین ببێته‌ ناوچه‌ی دڵی زه‌وی و ئیتر ئاوها گۆڕانكاریه‌كان به‌رده‌وام ده‌بن به‌پێی كات و هێز و ده‌سه‌ڵاته‌كان و هۆكاره‌كان ،له‌كۆندا هۆكاره‌ كه‌شوهه‌واییه‌كان و دواتر كوتله‌ گه‌وره‌ دانیشتوانه‌كان له‌ وشكانی و دواتریش ئابوری و له‌ ئێستاشدا ته‌كنه‌لۆجیا و زانیاریه‌كان بونه‌ته‌ بنه‌ما بۆ به‌هێزی پێگه‌ و نفوز.به‌ڵام ئه‌وه‌ی هه‌موان له‌سه‌ری كۆكن بریتیه‌ له‌وه‌ی كه‌ ناوچه‌ی ئۆڕاسیا ((ئاسیا و ئه‌وروپا)) زۆر گه‌نگه‌ و ده‌وترێت ((ئه‌و هێزه‌ی ئۆراسیا كۆنتڕۆڵ بكات وه‌كو ئه‌وه‌ وایه‌ هه‌موو دونیای كۆنتڕۆڵ كردبێت)).
•    كه‌ گه‌ر بازنه‌ی ناوچه‌ی ((ئۆراسیا)) فراوانتر لێیبڕوانرێت ئه‌وا ناوچه‌ی ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست یان نزیكیش ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ كوردستان به‌هه‌ر چوار به‌شه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌كه‌وێته‌ چه‌قی ئه‌و ناوچه‌یه‌ و هه‌ر ئه‌مه‌ش وایكردوه‌ كه‌ هه‌ر له‌كۆنه‌وه‌ تاكو ئێستا له‌لایه‌ن زلهێزه‌ باڵاده‌سته‌كانی دونیاوه‌ له‌ سه‌ره‌تای سه‌ده‌ی هه‌ژده‌هه‌مه‌وه‌ لێیبڕوانرێت و له‌ هه‌موو گه‌مه‌ سیاسی و به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ئابوریه‌كان و مه‌ترسی و گرنگیه‌ ئه‌منی و سه‌ربازیه‌كاندا جێگه‌ و ڕۆڵی پێبده‌ن و حسابی ووردیشی له‌سه‌ر بكه‌ن،له‌ ڕووی هێزی مرۆیی 50 ملیۆن كه‌سی و توانا گه‌وره‌ ئابوریه‌كه‌ی له‌ نه‌وت و گازی سروشتی و كشتوكاڵ و گه‌شتوگوزار و ..هتد و هێزه‌ گه‌وره‌ و بوێر و ئازاو چاونه‌ترسه‌ سه‌ربازیه‌كه‌ی و هه‌ڵكه‌وته‌ جیۆسیاسی و ئابوری و ئه‌منیه‌كشی له‌چه‌قی دڵی زه‌ویدا كه‌ به‌هه‌موو پێوانه‌كان هه‌م مه‌ترسیه‌ بۆسه‌ر هه‌موان و هه‌میش گه‌ر بویسترێت ده‌بێته‌ فاكته‌ری سه‌قامگیری ناوچه‌یی و دونیایی و ده‌توانرێت هه‌موان سوودی لێببینن.
•    به‌م شێوه‌یه‌ كوردستان و كورد هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای مێژووه‌ ڕۆڵ و پنتێكی كاریگه‌ری هه‌بوه‌ له‌ ناو كۆڕو كۆبونه‌وه‌ سیاسی و ئابوری و ئه‌منیه‌كانی دونیادا،به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتدارانی كورد خۆیانه‌وه‌ نه‌یانتوانیوه‌ به‌ باشی زه‌مان و زه‌مینه‌ی گونجاو هه‌ڵببژێرن بۆ خه‌بات و چۆنێتی كاركردن و به‌شداریكردن له‌ گه‌مه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كاندا و چۆنێتی خۆ گونجاندن و تێكه‌ڵاوبونیان به‌ نه‌خشه‌ و پلانه‌كانی زلهێزه‌ ناوچه‌یی و دونیاییه‌كان،جا هۆكاره‌كان چه‌ندی ده‌ره‌كی بووبن وه‌كو ئه‌وه‌ی كه‌ كورد به‌ ئێستاشه‌وه‌ نه‌بۆته‌ خاوه‌نی وڵاتی سه‌ربه‌خۆی خۆی و له‌ كاراكته‌رێكی هه‌رێمی نافه‌رمیه‌وه‌ نه‌بۆته‌ هێزێكی فه‌رمی كه‌ متمانه‌ و پشتی پێببه‌سرێت و وه‌ك هێزێكی كاریگه‌ر حساباتی له‌سه‌ر بكرێت،ئه‌وه‌نده‌ش هۆكاره‌ ناوخۆییه‌كان ڕۆڵیان هه‌بوه‌ له‌ كه‌مكردن و بچوكردنه‌وه‌ی كورد و ڕۆڵ و پێگه‌كه‌ی له‌ ناوچه‌كه‌ و دونیاداـ به‌پله‌ی یه‌كه‌میش گه‌نده‌ڵی و ململانێ ناوخۆییه‌كان و خۆخۆری و هه‌ڵكه‌وته‌ی كه‌سانی وه‌كو مه‌لای ئیدریسی به‌تلیسی و مه‌لای خه‌تێ وحه‌سه‌ن خه‌یری و ده‌یان و سه‌دان نمونه‌ی قێزه‌ونی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاو  و فریودراوه‌كان به‌ درۆ و فیشاڵ و ده‌سكه‌وته‌ مادیه‌ كه‌مه‌كانی دوژمنان كه‌ له‌ئێستاشدا بونیان هه‌یه‌ و كه‌میش نین له‌ناوخۆدا.
•    بۆیه‌ كورد بۆخۆی له‌یه‌ك كاتدا هۆكاری سه‌ره‌كیه‌ بۆ گه‌شه‌كردن و پێشكه‌وتن و به‌هێزبونیشی و به‌هه‌مان شێوه‌ش هۆكاری شكست و نه‌هامه‌تی و دواكه‌وتنی خۆشێتی،جا به‌مه‌به‌ست و پلان و به‌فیتی دوژمنان بوبێت یان سیاسه‌ته‌ نێوده‌وڵه‌تی و به‌رژه‌وه‌ندیه‌ ئابوریه‌كانی زلهێزه‌ ناوچه‌یی و دونیاییه‌كان ڕێگه‌یان لێگرتبێت.بۆیه‌ كورد ئه‌ركێتی له‌ ئێستاوه‌ و بۆ ئاینده‌ش كه‌ كاری جدی بكات له‌سه‌ر توندتۆڵكردنی په‌یوه‌ندیه‌ سیاسی و ئابوری و ئه‌منیه‌كانی خۆی له‌سه‌ر ئاستی دوو بازنه‌ی گرنگ:
•    بازنه‌ی یه‌كه‌م ،بازنه‌ی ناوچه‌ییه‌ و ده‌كرێت له‌ده‌ره‌وه‌ی وڵاتانی سه‌رده‌ستی كوردستان بێت له‌ ئێران و عێراق و توركیا و سوریا،به‌ڵكو كورد ده‌بێت هه‌وڵبدات كه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌م 4 وڵاته‌ په‌یوه‌ندیه‌كانی به‌هێز و تۆكمه‌تر بكات به‌تایبه‌تیش له‌گه‌ڵ وڵاتانی كه‌نداوی  عه‌ره‌بی ده‌وڵه‌مه‌ند به‌نه‌وت و گازی سروشتی له‌لایه‌ك و له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ هاوپه‌یمانی هه‌میشه‌یی ئه‌مریكان و به‌نهێنیش دۆستی ئیسڕائیلن.هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ وڵاتانی وه‌كو میسر و..هتد  و هه‌موو هێزه‌ كاریگه‌ر و دیموكراسیخوازه‌كانی ئه‌و وڵاتانه‌دا.
•    بازنه‌ی دووه‌میش،بازنه‌ی نێوده‌وڵه‌تییه‌، گرنكه‌ كه‌  كورد بۆ نیوسه‌ده‌ی تریش هاوپه‌یمانی و دۆستایه‌تی ئه‌مریكا به‌تایبه‌تی له‌ده‌ست نه‌دات و ئه‌وروپیه‌كانیش له‌خۆی نزیك بكاته‌وه‌  و نابێت ڕوسیاش له‌ بیر بكات.به‌ڵام بۆ نیوسه‌ده‌ی تریش ماوه‌یه‌كی باشه‌ بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر له‌ هه‌ردوو زلهێزی دونیای ئاینده‌ نزیك بێته‌وه‌ كه‌ئه‌وانیش هندستان و چینن و به‌تایبه‌تیش چین كه‌ له‌ ئێستاوه‌ سه‌ره‌تاتكێ ده‌كات بۆ جێگرتنه‌وه‌ی پێگه‌ی ژماره‌ی یه‌ك و سه‌ركردایه‌تی هه‌موو دونیاو جێگه‌ی به‌ ئه‌مریكای زلهێزی دونیا له‌قكردوه‌ و مه‌ترسی ڕاسته‌قینه‌ی له‌سه‌ر به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی دروست كردوه‌.
•    لێره‌دا مه‌به‌ستمان له‌ كورد،بریتیه‌ له‌سه‌ركردایه‌تیه‌كی حوكمڕانی كورد و هه‌موو دۆستایه‌تی و په‌یوه‌ندیه‌كان له‌سه‌ر بنه‌مای  حوكمڕانی و ده‌سه‌ڵاتی كوردی بێت نه‌ك په‌یوه‌ندیه‌ نهێنی و بچوك و به‌رژه‌وه‌ندخوازیه‌كانی حیزبی،بۆیه‌ كورد گه‌ره‌كی بێت یان نا، به‌شێكی دانه‌بڕاوه‌ له‌سیاسه‌تی ناوچه‌یی و دونیایی ئه‌م سه‌رده‌مه‌ له‌لایه‌ك به‌هۆی هه‌ڵكه‌وته‌ جیۆپۆله‌تیكیه‌كه‌وه‌ و له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ به‌هۆی ده‌وڵه‌مه‌نیه‌وه‌ی به‌ نه‌وت و گازی سروشتیه‌وه‌ كه‌ دوو سه‌رچاوه‌ی گرنگی وزه‌ی دونیان و به‌گه‌ڕخه‌ر و بزوێنه‌ی ماكاینه‌ی پیشه‌سازی زلهێزه‌كانیشن..به‌هیوای ئه‌وه‌ی كورد له‌ ئێستاوه‌ به‌باشی و زیره‌كانه‌تر له‌ ڕابووردوو هاوكێشه‌ و گۆڕانكاریه‌كان له‌ هێز و نفوزی زلهێزه‌كاندا بخوێنێته‌وه‌ و پلانی زانستی و واقعیشی هه‌بێت بۆ خۆگونجاندن له‌گه‌ڵیاندا ،به‌ڵكو  ئومێد و هیوا و خه‌ونه‌كانی كورد له‌م سه‌ده‌یه‌دا سه‌ده‌ی بیست و یه‌كه‌م بێنه‌ دی له‌  دامه‌زراندن و ڕاگه‌یاندنی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی كوردی كه‌خه‌ونی سه‌دان ساڵه‌ی هه‌موو كوردێكه‌.كه‌ به‌ ملیۆنان كوردیش له‌ پێناو وه‌دیهێنانی ئه‌و خه‌ونه‌دا جه‌نگاون ،به‌ڵام به‌ نائومێدی سه‌ریان ناوه‌ته‌وه‌.

نه‌وزادی موهه‌ندیس

[email protected]

PUKmedia تایبه‌ت

وێنە هەواڵ
  • image04
  • .

  • image04
  • تێکۆشەرانی دێرین ھەموو ئەو ھەڤاڵە خەباتگێڕانەن کە لە رەوتی خەباتی دەیان ساڵەی یەکێتی و شۆڕشی نوێدا رۆڵیان لەسەرخستنی ئەم کاروانە چل و پێنج ساڵیەدا گێڕاوە.

  • image04
  • .

  • image04
  • .

  • image04
  • .

  • image04
  • چوارتا.. رەشەبا دەیان درەختی لەڕەگ دەرهێنا

  • image04
  • .

  • image04
  • کۆبونەوەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی


                                           

کەنەدا.. تەرمی ئاران بە خاك دەسپێردرێت


لەکەشوهەوایەکی باو باران و بارودۆخی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کورۆنا دا ، لە ڕێوڕەسمێکی شایستەدا رۆژی 28/5/2020 تەرمی ئاران تاهیر تەمەن 12 ساڵ لە گۆڕستانی لیزلی ناوچەی مارکام بەئامادەبوونی ژما...


  فینلاند..ناوەندی یەکێتیی کۆدەبێتەوە
  فرێد تەیفن: دڵخۆشم لە كوردستان گۆڕەپانێكییان بەناوكردووم
                                           

ئه‌سه‌سه‌رد: ده‌بێت پێداچوونه‌وه‌ به‌ په‌یوه‌ندییه‌كانمان له‌گه‌ڵ پارتی بكه‌ین


سكرتێری ئه‌نجومه‌نی سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان ڕایده‌گه‌یه‌نێت: ئێستا پارتی بۆته‌ دوو باڵ و ئه&zwn...


  %63ی شه‌هیدانی كوردستان له سنووری سلێمانییه‌
  44 ساڵ لەمەوبەر کتێبخانەیەک سلێمانی روناککردەوە
                                           

سه‌نته‌ری میدیای دیجیتاڵی: جیهان له‌به‌رده‌م هێرشدایه‌


سه‌نته‌ری میدیای دیجیتاڵ (DMC) هۆشداری له‌ روودانی ده‌یان هێرشی سیبرانی ده‌كات كه‌ له‌داهاتوودا بكرێته‌ سه‌ر پێگه‌ ئه‌لیكترۆنی...


  خانەقین .. بەتەنیا بەرگری لە گوندەكەیان دەكەن
  ده‌رئه‌نجامه‌كانی وازهێنان له‌خوێندن


کاریکاتێر