میدیای نوێ به‌مرۆڤی كۆن‌و مه‌ترسیه‌كانی

میدیای نوێ به‌مرۆڤی كۆن‌و مه‌ترسیه‌كانی


3/2/2020 13:29:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

میدیای نوێ چه‌مكێكی مۆدێرنه‌ له‌دونیای میدیادا، پێچه‌وانه‌ی میدیای كلاسیكه‌ كه‌ بریتی یه‌ له‌ رادیۆ‌و ته‌له‌فزیۆن‌و رۆژنامه‌، چونكه‌ میدیای نوێ چیدی ئه‌وه‌ی نه‌هێشت كه‌س به‌ربه‌ستی بۆ دابنێ یان كۆتی بكات، به‌ڵكو فه‌راهه‌مه‌ بۆ هه‌موان كه‌ سودی لێ ببینن‌و به‌كاری بێنن.. به‌كارهێنه‌ران ملكه‌چی هیچ سیستمێك نابن جگه‌ له‌ سیستمی تاك‌و خود‌و راده‌ی پابه‌ندبونی به‌ بروا‌و چاودێی خودی خۆی.. چه‌ندین ناویشی هه‌یه‌ وه‌ك: میدیای جێگره‌وه‌، میدیای كۆمه‌ل، رۆژنامه‌گه‌ری هاوڵاتی، سۆشیال میدیا.

میدیا به‌م ناوه‌وه‌ ناونراوه‌ نه‌ك له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دیارده‌یه‌كی نوێیه‌ له‌ مێژوودا، به‌ڵكو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئامرازه‌ نوێكانه‌ گه‌یشتۆته‌ راده‌یه‌كی دور له‌ قوڵی كاریگه‌ری‌و ئاراسته‌ كردن‌و ته‌نانه‌ت مه‌ترسیش بۆ سه‌ر كۆمه‌ڵ به‌راده‌یه‌ك بۆته‌ هۆی گۆرانكاری جه‌وهه‌ری له‌ رۆڵی راگه‌یاندن، هه‌روا كرویه‌تی به‌ پایه‌یه‌كی بنه‌ره‌تی له‌ سیستمی كۆمه‌ڵ، بۆیه‌ ئه‌و زانیاریانه‌ی له‌رێگه‌ی میدیای نوێ ئاراسته‌ ده‌كرێت ده‌بنه‌ چه‌كێكی به‌هێز له‌ راده‌ی مه‌ترسی‌و ئاراسته‌ كردن‌و مامه‌ڵه‌ كردن له‌گه‌ڵیدا، له‌سایه‌ی نه‌بونی یاسایه‌كی رون‌و میساقێكی میدیایی كه‌ میدیای نوێ رێك بخات، كاره‌كه‌ زیاتر مه‌ترسیدار بوه‌ ‌و پێویستی به‌ هه‌ڵوه‌سته‌یه‌كی راسته‌قینه‌‌و رۆشنبیریه‌كی باش هه‌یه‌ بۆ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و زانیاریانه‌ی ئه‌م جۆره‌ میدیایه‌ كه‌ بۆته‌ هاوژینی هه‌مومان‌و دزه‌ی كردۆته‌ ناو تایبه‌تمه‌ندیه‌كانمان.

ئه‌م میدیایه‌ كه‌ هه‌ندێك پێی ده‌ڵێن میدیای شه‌قام، بۆته‌ ئاراسته‌یه‌ك به‌ناوی میدیای شه‌قام به‌رامبه‌ر به‌ میدیای ده‌وڵه‌ت، هه‌ر ئه‌مه‌ هه‌ژمونی ده‌وڵه‌تی له‌سه‌ر میدیا شكاند‌و ئالوگۆڕی هێنایه‌ ئاراوه‌ له‌نێوان ده‌وڵه‌ت‌و شه‌قان له‌ گوتاری راگه‌یاندندا، پێشتر شه‌قام هه‌میشه‌ له‌پرۆسه‌ی په‌یوه‌ندیدا وه‌رگر بوو، ده‌وڵه‌تیش نێره‌ر، به‌ڵام له‌سایه‌ی ئه‌م میدیایه‌ ئێستا زۆرینه‌ی جار شه‌قام نێره‌ر‌و كاریگه‌ری یه‌. بۆیه‌ ده‌بینین، زانیاریه‌كی میدیای نوێ ده‌بێته‌ به‌ده‌نگهێنانی ده‌وڵه‌ت، ده‌بینین تاكێكی ئاسایی ده‌توانێ په‌یامه‌كه‌ی له‌ هه‌ركاتێك‌و بۆ هه‌ركێیه‌ك بوێ، ده‌ینێرێت.

خاسیه‌تی ئه‌م میدیایه‌ تێپه‌راندنی به‌ربه‌سته‌كانی كات‌و شوێنه‌، ده‌روازه‌ی به‌شداری كردنی ئاوه‌ڵاكردوه‌، تێچوی كه‌م‌و كاریگه‌ری زیاد كردوه‌، به‌ڵام وه‌ك هه‌میشه‌‌و هه‌ر دیارده‌یه‌كی نوێ، ئه‌م میدیا نوێیه‌ وه‌ك پێویست خزمه‌تی كۆمه‌ڵی نه‌كردوه‌، بگره‌ زۆر جار بۆته‌ مه‌ترسی بۆ سه‌ر كه‌سایه‌تی تاك‌و ئارامی خێزان‌و ئۆقره‌یی كۆمه‌ڵ له‌ كوردستان.

میدیاكان، به‌ هێزی مرۆیی سه‌رده‌می میدیای كلاسیك، ئێستا میدیای نوێ به‌ڕێوه‌ ده‌به‌ن، هوشیاریه‌كی هه‌ژارانه‌، توانایه‌كی كه‌م، مه‌ترسیه‌كی گه‌وره‌یان دروست كردوه‌، بۆیه‌ رۆژانه‌ ده‌بینین، زانیاری ناراست، گرته‌ی كاره‌ساتبار ده‌خرێته‌ ناو سۆشیال میدیا‌و سایته‌ ئۆنلاینه‌كان، به‌بێ ئه‌وه‌ی راده‌ی زیان‌و سودی ئه‌و كارانه‌ له‌به‌رچاو بگیرێت.

ئێستا له‌سایه‌ی ئه‌م سیستمه‌ نوێیه‌ی میدیادا هاوڵاتیان خۆیان بونه‌ته‌ رۆژنامه‌نوس، به‌ڵام هێشتا رۆژنامه‌نوسه‌ پیشه‌گه‌ره‌كان ده‌توانن كاریگه‌ری دروست بكه‌ن، بۆیه‌ بۆ رێكخستنه‌وه‌ی میدیا له‌ كوردستان له‌ سه‌رده‌می میدیای نوێ، پێویستمان به‌وه‌یه‌ به‌ر له‌ هه‌ر كه‌سێكی ئاسایی، رۆژنامه‌نوسان هوشیار بكرێنه‌وه‌ له‌ مه‌ترسی ئه‌و كارانه‌ی ده‌یكه‌ن، پێوه‌ره‌كان‌و به‌ها‌و پرانسیبه‌كانی كاركردنیان بۆ رون بكرێته‌وه‌، ئاشنا بكرێن به‌وه‌ی ئه‌و تاوانه‌ی له‌ میدیاشدا ده‌كرێت زیانه‌كه‌ی كه‌متر نیه‌ له‌و تاوانانه‌ی له‌ شه‌قامدا ده‌كرێت.

میدیای نوێ، به‌ تێگه‌یشتنی نوێ‌و بیركردنه‌وه‌ی نوێ ده‌كرێـ، مرۆڤه‌ كۆنه‌كانی ناو میدیای كلاسیك ناتوانن ئه‌م جۆره‌ میدیایه‌ به‌ڕێوه‌ ببه‌ن‌و ئامانجه‌كانیان به‌رژه‌وه‌ندی گشتی بكاته‌ ئامانج، به‌وه‌ش مه‌ترسیه‌كان بۆ سه‌ر تاك‌و  كۆمه‌ڵ زۆر زیاتر ده‌بن له‌و كاره‌ساتانه‌ی كه‌ سیاسه‌ت به‌سه‌ریدا هێناون.

بۆ رێكخستنه‌وه‌ی كایه‌كان، پێویستمان به‌ رێكخستنه‌وه‌ی میدیایه‌، چونكه‌ میدیا ده‌سه‌ڵاتی چواره‌مه‌‌و چاودێره‌ به‌سه‌ر سێ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی دیكه‌، به‌ڵام ئایا له‌ كوردستان به‌و جۆره‌یه‌؟ گومانم هه‌یه‌‌و ئه‌م بواره‌ پێویستی به‌ ماندوبونی زۆر، كاری راسته‌قینه‌، هه‌وڵی به‌رده‌وام هه‌یه‌، بۆ ئه‌وه‌ی میدیا له‌و دۆخه‌ ده‌ربچێت كه‌ ئێستا تیایدایه‌‌و خه‌ریكه‌ كۆمه‌ڵگه‌ به‌ره‌و ئاقارێكی خراپ ئاراسته‌ ده‌كات.

بۆیه‌ ده‌پرسم: ئایا كاتی ئه‌وه‌ نه‌هاتوه‌، سه‌ندیكای رۆژنامه‌نوسان، وه‌زاره‌تی رۆشنبیری، ئه‌و نوسه‌ر‌و رۆژنامه‌نوسانه‌ی درك به‌م ترسه‌ ده‌كه‌ن جوڵه‌یه‌ك بكه‌ن؟

ژوان ئه‌حمه‌د سه‌عید

PUKmedia

وێنە هەواڵ
  • image04
  • سه‌رۆك كۆمار كازمی بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت راده‌سپێرێت

  • image04
  • بچوكترین توشبووی كۆرۆنا لەهەرێم لەهەڵەبجەیە

  • image04
  • سه‌رۆك كۆمار كازمی بۆ پێكهێنانی حكومه‌ت راده‌سپێرێت

  • image04
  • دەزگای مرۆیی مام پێنج هەزار كیتی تایبەت بە پشكنینی كۆرۆنا بۆ بەڕێوەبەرایەتی تەندروستی سلێمانی دابیندەكات

  • image04
  • دوو پێشمەرگە شەهیدەكەی كوڵەجۆی گەرمیان

  • image04
  • بیست ساڵ بەسەر كۆچی دوایی مامۆستا ئیبراهیم ئەحمەد تێپەڕدەبێت

  • image04
  • 17 ساڵ پێش ئێستا دیكتاتۆره‌كه‌ی عیراق روخا

  • image04
  • ووهان.. دوای‌ زیاتر لە دوو مانگ قەدەغەی‌ هاتووچۆ هەڵگیرا


                                           

ترۆدۆ پیرۆزبایی نه‌ورۆز له‌ ڕه‌وه‌ندی كوردی ده‌كات


جه‌ستن ترودۆ سه‌رۆك وه‌زیرانی كه‌نه‌دا ، رۆژی 19-3-2020، به‌بۆنه‌ی جه‌ژنی نه‌ورۆزه‌وه‌، پیرۆزبایی له&zw...


  كه‌نه‌دا.. له‌رۆژی جیهانی ژناندا خۆپیشاندان به‌ڕێوه‌چوو
  دانیمارك..یادی ڕۆژی شەهید کرایەوە
                                           

%63ی شه‌هیدانی كوردستان له سنووری سلێمانییه‌


مافناس، ئه‌دیب له‌تیف محه‌مه‌د، به‌ڕێوه‌به‌ری گشتیی كاروباری شه‌هیدان و ئه‌نفالكراوانی سلێمانی له‌دیدارێكیدا له‌گه‌ڵ كوردستانی ...


  44 ساڵ لەمەوبەر کتێبخانەیەک سلێمانی روناککردەوە
  لاهور شێخ جه‌نگی: بۆ كۆنگره‌ له‌گه‌ڵ لێكتێگه‌یشتندام
                                           

با CPJ وردتر كار بكات

د. دیندار زێباری رێكخه‌ری راسپارده‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان له‌ حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ڕاگه‌یه‌ندراوێك...


  حه‌فتاو سێ ساڵه‌ كورد بێ قازییه‌
  ته‌ندروستی سلێمانی داوای درێژكردنه‌وه‌ی قه‌ده‌غه‌ی هاتوچۆ ده‌كات


کاریکاتێر