ئــه‌مڕۆ لـه‌ مـێـژوودا

ئــه‌مڕۆ لـه‌ مـێـژوودا


6/11/2019 08:11:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

رووداوه‌كان:
1792: هه‌ڵگیرسانى شه‌رِى (جیماب) له‌ نێوان هێزه‌كانى سوپاى فه‌ره‌نسه‌ و نه‌مسا.
1850: میرنشینى بابان هه‌ڵوه‌شێنرایه‌وه‌ كه‌ دوا میرى بابان (عه‌بدوڵڵا پاشا) بوو.
1860: هه‌ڵبژاردنى (ئه‌براهام لینكۆلن) به‌ سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان.
1913: ده‌ستگیركردنى (مه‌هاتما گاندى) كاتێك له‌ كاروانى كرێكارانى كانه‌كانى هیندستان بوو له‌ باشورى ئه‌فریقیا.
1914: داگیركردنى به‌نده‌رى و فاو و ویلایه‌تى به‌سره‌ له‌ لایه‌ن به‌ریتانیاوه‌.
1922: مه‌لیكى شانشینى یه‌كگرتوو (جۆرجى پێنجه‌م) رایگه‌یاند كه‌ ئیرله‌نده‌ وڵاتێكى سه‌ربه‌خۆیه‌ له‌ چوارچێوه‌ى كۆمۆنوێلسى به‌ریتانى و ده‌وڵه‌تێكى سه‌به‌خۆ نیه‌ به‌ بىَ به‌شه‌كه‌ى باكورى.
1944: به‌رهه‌مهێنانى بلۆتۆنیۆم بۆ یه‌كه‌مین جار له‌ ناوچه‌ى هانفۆردى ئه‌تۆمى.
1946: دامه‌زراندنى رێكخراوى (یۆنسكۆ)ى سه‌ر به‌ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان به‌ به‌شدارى 26 وڵاتى جیهانى.
1956: فه‌ره‌نسه‌ و شانشینى یه‌كگرتوو و ئیسرائیل رازیى بوون له‌سه‌ر وه‌ستانى كرده‌ سه‌ربازیه‌كانیان بۆ سه‌ر میسر كه‌ ناسرابوو به‌ هێرشى سێ قۆڵى، به‌هۆى خۆماڵیكردنى (به‌نداوى سوێس) به‌ برِیار و هاوكارى (رێكخراوى نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان).
1957: دامه‌زراندنى زانكۆى مه‌لیك سعود له‌ ریازى پایته‌ختى سعودیه‌.
1978: شاى ئێران (محه‌مه‌د ره‌زاى په‌هله‌وى) حوكى عورفى سه‌پاند بۆ رووبه‌رِووبوونه‌وه‌ى خۆپیشاندانه‌ میلیه‌كه‌ى ئێران كه‌ له‌ سه‌رتاسه‌رى ئێراندا بڵاوبووبوویه‌وه‌، ئه‌وه‌ش به‌هۆى گه‌نده‌ڵى ده‌سه‌ڵات و وه‌ڵامدانه‌وه‌ى بانگه‌وازه‌كه‌ى خومه‌ینى بۆ به‌رپاكردنى شۆرِش دژى حوكى شاى ئێران.
1979: بۆ یه‌كه‌م جار رادیۆى (ده‌نگى كوردستان) په‌خشى خۆى بڵاوكرده‌وه‌ له‌ خۆرهه‌ڵاتى كوردستان كه‌ زمانحاڵآ پارتى دیموكراتى كوردستانى ئێران بوو، كه‌ به‌ سروودى ئه‌ى ره‌قیب ده‌ستیپێكرد.
1983: پارتى نیشتمانى توركى به‌ سه‌رۆكایه‌تى (تۆرگۆت ئۆزال) كه‌ به‌ نه‌ژاد كورده‌،  هه‌ڵبژاردنه‌كانى برده‌وه‌ و توانى حكومه‌تى توركى پێكبهێنێت و له‌ 10/11 پۆستى سه‌رۆكى ئه‌نجومه‌نى وه‌زیرانى توركیاى گرته‌ ده‌ست.
1986: هه‌ڵبژاردنى حه‌یده‌ر ئه‌بو به‌كر عه‌تاس به‌ سه‌ره‌ك وه‌زیرانى كۆمارى یه‌مه‌نى دیموكراتى میللى.
1988: ریفراندۆم سه‌باره‌ت به‌ كالیدۆنیاى نوىَ،  ته‌به‌ننى یاسا سه‌باره‌ت به‌ بارودۆخى نوێى ئه‌و ناوچه‌یه‌.
1991: كوژاندنه‌وه‌ى دوا بیره‌ نه‌وتى سوتاو له‌ كوێت له‌ ئه‌نجامى داگیركردنى كوێت له‌ لایه‌ن عێراقه‌وه‌ له‌ 2ى ئۆگه‌ستى 1990ز.
1994: ئه‌و هه‌شت په‌رله‌مانتاره‌ى كه‌ له‌ لایه‌ن توركیاوه‌ گیرابوون، دوانیان ئازادكران و پێنجیان به‌ 15 ساڵ زیندانى و یه‌كێكیان به‌ 3,5 تا 7,5 ساڵ زیندانى كران.
2000: عێراق ده‌ستیكرده‌وه‌ به‌ گه‌شتى فرِۆكه‌وانی نێوده‌وڵه‌تى، پاش 10 ساڵ له‌ راگرتنى ئه‌و گه‌شتانه‌.
2001: بۆ یه‌كه‌مجار له‌ مێژووى ئه‌ڵمانیا له‌ دواى جه‌نگى یه‌كه‌مى جیهانى برِیاردرا به‌ (390) سه‌رباز به‌شداربن له‌ هه‌ڵمه‌تى دژه‌ تیرۆر له‌ ئه‌فغانستان شان به‌ شانى هێزى هاوپه‌یمانان.
2002: ئه‌مریكا دانینا به‌ مه‌كه‌دۆنیاى دیموكراتى فره‌ نه‌ژاد.
2005: گه‌رده‌لولى ئیفان داى له‌ هه‌ردوو ویلایه‌تى كنتاكى و ئیندیانا و بووه‌ هۆى گیان له‌ده‌ستدانى 30 كه‌س و كاول بوونى هه‌زاران خانوو.
2007: به‌ ئاماده‌بوونى سه‌رۆكى حكومه‌تى هه‌رێمى كوردستان (نێچیرڤان بارزانى) كونسوڵخانه‌ى كۆمارى ئیسلامى ئێران له‌ هه‌ولێر كرایه‌وه‌.
2008: نوسینگه‌ى سه‌در له‌ پارێزگاى میسان سوتێنرا.
2012: ئه‌نجامدانى هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا كه‌ حیزبى دیموكراتى باراك ئۆباما و حیزبى كۆمارى میت رومنى ركاربوون و له‌ ئه‌نجامدا سه‌له‌نوىَ باراك ئۆباما هه‌ڵبژێرایه‌وه‌ به‌ سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان.

له‌دایكبوون:
1479: شاژنه‌ خواناى یه‌كه‌م، شاژنى میرنشینه‌كانى قشتاله‌ و لیون و ئه‌راگۆن و سه‌قه‌لیه‌ و ناپولى.
1494: سوڵتان سوله‌یمانى قانونى، سوڵتانى عوسمانى.
1550: شاژن كارین مونستودور، ژنى ئیریكى چوارده‌هه‌م، مه‌لیكى سوید.
1661: مه‌لیك كارلۆسى دووه‌م، مه‌لیكى ئیسپانیا.
1814: ئادۆلف ساكس، مۆسیقار و دیزاینه‌رى ئامێرى مۆسیقى به‌لجیكى.
1835: چیزرى لومبروزو، زاناى ئیتالى له‌ زانستى تاوان.
1860: ئیگناتسه‌ یان بادرفسكى، مۆسیقار و سیاسه‌تمه‌داى پۆڵه‌ندى.
1861: جیمس نایسمیس، پزیشكى كه‌نه‌دى/ ئه‌مریكى، كه‌ وه‌رزشى تۆپى سه‌به‌ته‌ى داهێنا.
1916: راى كونیف، مۆسیقارى ئه‌مریكى.
1931: مایك نیكولز، ده‌رهێنه‌ر و به‌رهه‌مهێنى ئه‌مریكى.
1939: خالید تاجا، ئه‌كته‌رى سورى.
1944: ئینعام جریتلى، ژنه‌ ئه‌كته‌رى میسرى.
1946: سالى فیلد، ژنه‌ ئه‌كته‌رى ئه‌مریكى.
1949: براد دیفیز، ئه‌كته‌رى ئه‌مریكى.
1955: ماریا شریفیر، ژنه‌ رۆژنامه‌نوس و دانه‌رى ئه‌مریكى.
1962: جالا فه‌همى، ژنه‌ ئه‌كته‌رى میسرى.
1964: رابیح سه‌قه‌ر، گۆرانیبێژى سعودى.
1964: ئیبراهیم حه‌ساوى، ئه‌كته‌رى سعودى.
1964: كیرى كونران، ده‌رهێنه‌رى ئه‌مریكى.
1968: كیلى روسه‌رفۆرد، ژنه‌ ئه‌كته‌رى ئه‌مریكى.
1969: فان جیى، یاریزانى تۆپى پێى چینى.
1970: ئیسان هوك، ئه‌كته‌رى ئه‌مریكى.
1972: تامر هجرس، ئه‌كته‌رى میسرى.
1975: خالید سه‌لیم، گۆرانیبێژ و ئه‌كته‌رى میسرى.
1977: باتریشیا تافاریس، ژنه‌ ئه‌كته‌رى پورتوگالى.
1978: تارین مانینج، ژنه‌ ئه‌كته‌ر و گۆرانیبێژى ئه‌مریكى.
1978: دانییلا سیكاریللى، ژنه‌ په‌خشكار و نمایشى جلوبه‌رگى به‌رازیلى.
1981: كاسبارس گوركشس، یاریزانى تۆپى پێى لاتیفى.
1983: مى سه‌لیم، ژنه‌ ئه‌كته‌ر و گۆرانیبێژى ئه‌رده‌نى.
1983: ئه‌میره‌ ته‌ویل، خاتونى سه‌رمایه‌دارى سعودى.
1985: عه‌لا فارس، ژنه‌ راگه‌یاندكارى ئه‌رده‌نى.
1987: ئانا ئیفانۆفیچ، یاریزانى تۆپى لێدانى سربى.
1988: ئیما ستون، ژنه‌ ئه‌كته‌رى ئه‌مریكى.
1989: جوزى ئه‌لتیدور، یاریزانى تۆپى پێى ئه‌مریكى.
1990: ئه‌ندرى شورله‌، یاریزانى تۆپى پێى ئه‌ڵمانى.

وه‌فات:
1632: مه‌لیك گۆستاڤى دووه‌م، مه‌لیكى سوید.
1656: مه‌لیك جۆنى چواره‌م، مه‌لیكى شانشینى پرتوگال.
1771: جۆن بفیس، زاناى ئینگلیزى له‌ زانستى فه‌له‌ك.
1796: ژنه‌ ئیمبراتۆر (كاترینى دووه‌م) ئیمبراتۆرى ئیمبراتۆریه‌تى روسیا.
1836: مه‌لیك شارلى دووه‌م، مه‌لیكى فه‌ره‌نسه‌.
1893: چایكۆفسكى، دانه‌رى مۆسیقاى روسى.
1916: سوڵتان عه‌لى دینار، حاكمى دارفور.
1929: ئه‌میر (ماكس) ئه‌میرى ئه‌ڵمانى و راوێژكارى ئه‌ڵمانى.
1941: موریس لوبلان، ئه‌دیبى فه‌ره‌نسى.
1953: تۆماس دیلات، شاعیرى ناودارى سه‌ده‌ى نۆزده‌هه‌م، له‌ نیویۆرك به‌ نه‌خۆشى.
1960: ئیریش رایده‌ر، عه‌سكه‌رتارى ئه‌ڵمانى.
1964: هانس فون ئه‌ویله‌ر شلبین، زاناى كیمیاى زینده‌یى سویدى و وه‌رگرى خه‌ڵاتى نۆبڵى كیمیاى ساڵى 1929ز.
1996: شێخ عه‌بدولحه‌مید كوشك، بانگخوازى ناودارى ئیسلامى، له‌ ساڵى 1933ز له‌ میسر له‌دایك بووه‌.
1987: زوهر ئه‌رجوف، گۆرانیبێژى ئیسرائیلى.

جه‌ژن و بۆنه‌كان:
رۆژى ده‌ستور له‌ كۆمارى دۆمه‌نیكان.
رۆژى ده‌ستور له‌ تاجیكستان.
رۆژى زانست له‌ سوید و فنله‌نده‌.
كاروانى سه‌وزیى له‌ مه‌غریب.

PUKmedia   ئا / حسێن هه‌ڵه‌بجه‌یی

وێنە هەواڵ
  • image04
  • .

  • image04
  • جوتیاره‌ نموونه‌ییه‌كه‌ی هه‌ڵه‌بجه‌ به‌رهه‌مه‌كانی ده‌باته‌ هه‌ولێر

  • image04
  • یادی له‌دایكبوونی پێغه‌مبه‌ر(د.خ) له‌هه‌ولێر

  • image04
  • كۆبوونەوەی لوتكە لەهەرێم بەڕێوەدەچێت

  • image04
  • سێ سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ی هه‌رێم كۆده‌بنه‌وه‌

  • image04
  • هێرۆخان لەدەباشان پێشوازی لەكافیە سلێمان سكرتێری یەكێتی ژنان كرد

  • image04
  • فێستیڤاڵی هەنار لەهەڵەبجە

  • image04
  • فێستیڤاڵی هەنار لە هەڵەبجە


                                           

وەفدێكی كۆمیتەی بەریتانیا كەرتی لیڤەرپوڵ بەسەردەكاتەوە


وەفدێكی  كۆمیتەی بەریتانیا بەسەرپەرشتی قەیس قاسم  لێپرسراوی كۆمیتە و شێخ ئیسماعیل بەرپرسی چاودێری و بەدوادا چوون، سەردانی شاری لیڤەرپولیان كرد و لەگەڵ ژمارەیەك كادیرو ئەندامی  یەكیتی...


  یۆنان.. كورد داكۆكیكاری هێنانه‌دی ئاشتی و سه‌قامگیریی و چه‌سپاندنی دیموكراسییه‌
   له‌ دانیمارك ڕۆژی كۆبانێ به‌ڕێوه‌چوو
                                           

عومەر شێخ موس: سەركردایەتیی كورد لەسیاسەت تێ نەگەیشتووە


عومەر شێخ موس، سیاسەتمەداری كورد، كە خەڵكی رۆژئاوای كوردستانە جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، ئەو پشتتێكردنەی ئەمەریكا لە رۆژئاوای كوردستان ئەگەر هەیە لە دژی هەرێمی كوردستانیش دووبارە ببێتەوە و دەشڵێت: ب...


  حاجی مەسیفی: بۆ دانانی پارێزگاری كەركوك چیتر سەبرمان نەماوە
  موكه‌ڕه‌م تاڵه‌بانی: به‌ بارزانیم وت ڕیفراندۆم سودی بۆ كوردستان نابێت
                                           

101 ساڵ بەسەر راگرتنی جەنگی جیهانی یەكەم تێدەپەڕێت

ئەمڕۆ 11-11-2019، 101 ساڵ بەسەر راگرتنی جەنگی جیهانی یەكەمدا تێدەپەڕێت كەیەكەمین جەنگ بوو بۆ یەكەمجار سوود لە فرۆكە و تانك و تۆپ وەرگیرا، چەكی كیمیایی دەیان هەزار كەسی ...


  رۆنی رەشكە .. خواردن و چارەسەر
  لەدایکبوون و ژیان لە پێش مردنەوەن


کاریکاتێر