هەڵبژاردن لە كوردستان.. یەكەم ئەزموونی دیموكراسی

هەڵبژاردن لە كوردستان.. یەكەم ئەزموونی دیموكراسی


7/5/2019 17:06:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

لەچەند رۆژی داهاتوودا هەرێمی كوردستان یادی ئەنجامدانی یەكەم هەڵبژاردنی دیموكراسی و ئازاد بۆ پێكهێنانی پەرلەمانی كوردستان دەكاتەوە، كە لە 19-5-1992 ئەنجامدرا، لەوكاتەشەوە تا ئێستا لە هەریەك لە ساڵەكانی (1992-2005-2009-2013-2018) پێنج هەڵبژاردن بۆ نوێكردنەوەی پەرلەمان ئەنجامدراوە.

پەرلەمانی كوردستان بۆچی دامەزراوە؟

سەرەتا پەرلەمانی كوردستان بە دوو مەبەستی گرێدراوی یەكتر دامەزرا كە تا ئێستاش هەمان بایەخی هەیە.

یەكەم: دامەزراندن و دروستبوونی قەوارەیەكی نەتەوەیی دوای خەبات و تێكۆشانی گەلی كورد بەدرێژایی سەدەی بیستەم، بۆ بەدەستهێنانی مافە نەتەوەییەكانی، بەمانایەكی دیكە پەرلەمان بەرجەستەكەری دەستكەوتەكانی ئەو خەباتە نەتەوەییەیە.

دووەم: پەرلەمانی كوردستان سەكۆی نوێنەرایەتی هاووڵاتییە لە پرۆسەی سیاسیدا. ئەمەش مانای هەوڵدانی كورد بۆ بەرقەراركردنی كۆمەڵگەیەكی هاوچەرخ، لەسەر بنەمای مافەكانی هاووڵاتی و دیموكراسی دەدات.

كەواتە، پەرلەمانی كوردستان لەلایەك چارەنووسی گەلی كوردستان لەڕووی مافە بەكۆمەڵە نەتەوەییەكانەوە دیاری دەكات و لەلایەكی دیكەش نوێنەر و دابینكەری مافی تاكەكانی كۆمەڵگای كوردستانە.

یەكەم پرۆسەی هەڵبژاردن

یەكەمین ئە‌زموونی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بە‌شێوە‌یە‌كی دیموكراسی بە‌پێی یاسای ژمارە‌ (1)ی بە‌رە‌ی كوردستانی لە‌ 19\5\1992 بە‌سە‌رپە‌رشتی و چاودێری نوێنە‌رانی چە‌ندین رێكخراوی بیانی لە‌بواری مافی مرۆڤ و دیموكراسی و ئە‌ندامانی پە‌رلە‌مانی وڵاتانی ئە‌وروپا و رۆژنامە‌نووسانی بیانی كرا، كە‌ (967.229) دە‌نگدە‌ر بە‌شدارییان تێدا كرد. 

دووەم پرۆسەی هەڵبژاردن

لە‌ رۆژی 30 /1/ 2005 خولی دووە‌می هەڵبژاردنە‌كانی پەرلەمانی كوردستان ئەنجامدرا،  كە هاوكاتی هەڵبژاردنە‌كانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق و هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاكان‌ بوو تێیدا 1.753.919 كە‌س بەشدارییان كرد. 

ئەمەش یەكەمین هەڵبژاردنی گشتی بوو ‌دوای روخانی رژێمی سەدام لە كوردستان و عیراق ئەنجام بدرێت. 

 لەو هەڵبژاردنەدا دانیشتووانی كوردستان جیا لە دانیشتوانی ناوچە‌كانی دیكەی عیراق، لەیە‌ككاتدا دەنگیان بۆ هەڵبژاردنی سێ ئەنجومەنی جیاوازدا، كە بریتی بوون لە(ئەنجومەنی نیشتمانی كوردستان- عیراق ‌لە سنووری پارێزگاكانی سلێمانی و هەولێر و دهۆك - ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق - ئەنجوومەنی پارێزگاكان)

سێیەم پرۆسەی هەڵبژاردن

رۆژی 25/7/2009 هەڵبژاردنی خولی سێیە‌می هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان بەئامادەبوونی چە‌ندین چاودێری نێودەوڵەتی و بیانی وعەرەبی و ناوخۆیی بەڕێوە‌چوو. 

لەو هەڵبژاردنەدا نەخشەی سیاسی پەرلەمانی كوردستان گۆڕانكاری بەسەرداهات، بەشێوەیەك كە بۆیەكەمجار لەناو پەرلەماندا، لانی كەم چوار هێزی سەرەكی هەبوون، نەك دووهێز وەك لە خولی یەكەم و دووەمدا تێبینی دەكرا كە یەكێتی پارتی بوون.

چوارەم پرۆسەی هەڵبژاردن

رۆژی 21/9/2013 پرۆسەی هەڵبژاردنی خولی چوارە‌می پەرلەمانی كوردستان بەسیستمی نیمچە‌كراوە‌ بەڕێوە‌چوو. 

پێنجەم پرۆسەی هەڵبژاردن

رۆژی 30-9-2018 پرۆسەی دەنگدانی گشتی بۆ هەڵبژاردنی خولی پێنجەمی پەرلەمانی كوردستان لە پارێزگاكانی سلێمانی و هەولێر و دهۆك و هەڵەبجە بەڕێوەچوو.

لەو پرۆسەیەدا 2 ملیۆن و 914 هەزارو 572 كەس لە هەموو هەرێمی كوردستان مافی دەنگدانیان هەبوو، واتە لە هەر چوار پارێزگاكەی هەرێمی كوردستان (هەولێر، سلێمانی، دهۆك، هەڵەبجە).

بەپێی خشتەیەكی فەرمانگەی داتای كۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردن و راپرسی هەرێمیش ژمارەی بنكەو ژمارەی دەنگدەران و وێستگەكان لەشارەكانی هەرێمی كوردستان بەم شێوەیە دابەشبوبوون:

1- هەولێر 499 بنكەی دەنگدان ئامادەكراون كە 2 هەزارو 142 وێستگەی دەنگدانیان لە خۆگرتووەو (ملیۆنێك و 36 هەزاو 419) كەس مافی دەنگدانیان هەیە.

2- لە سلێمانی 476 بنكەی دەنگدان ئامادەكراون كە 2 هەزارو 306 وێستگەی دەنگدانیان لە خۆگرتووەو (ملیۆنێك و 134 هەزارو 760) كەس مافی دەنگدانیان هەیە.

3- لە دهۆك 257 بنكەی دەنگدان ئامادەكراون كە هەزارو 361  وێستگەی دەنگدانیان لە خۆگرتووەو (677هەزارو 797)كەس مافی دەنگدانیان هەیە.

4- لە هەڵەبجە 28 بنكەی دەنگدان ئامادەكراون كە 132 وێستگەی دەنگدانیان لە خۆگرتووەو (66 هەزارو 16) كەس مافی دەنگدانیان هەیە.

دوای ئەنجامدانی پێنجەم پرۆسەی هەڵبژاردنیش لە ئێستادا لایەنە سیاسییەكانی هەرێم گەیشتوونەتە رێككەوتن و چاوەڕواندەكرێت بەم نزیكانە كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان پێبكبهێنن.

PUKmedia   ئا/تاژاو محەمەد 

 

 

وێنە هەواڵ
  • image04
  • خؤثيشاندان لةلوبنان

  • image04
  • محه‌مه‌دی 13 ساڵان یه‌كێك له‌ بریندارانی چه‌كی قه‌ده‌غه‌كراو له‌ رۆژئاوا

  • image04
  • حەلەبی سوریا.. وێنەی فرانس پرێس

  • image04
  • شه‌هید فاتیح.. یه‌كه‌م شه‌هیدی شۆڕشی نوێ

  • image04
  • له‌ سلێمانیه‌وه‌ پشتگیری رۆژئاوا ده‌كرێت

  • image04
  • كورد له‌ رۆژئاوا ئاواره‌ ده‌بێته‌وه‌

  • image04
  • پەیكەر بۆ د.جەمال ئەحمەد ناسراو بە (باوكی منداڵان) دروستدەكرێت

  • image04
  • لەساڵیادی كۆچی دوایی مام جەلال دا، مەلا بەختیار سەردانی خاتوو هێرۆ ئیبراهیم ئەحمدی کرد


                                           

كۆمیتەی فینلاند چەند تەوەرێك تاوتوێ دەكات


كۆمیتەی فینلاندی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان لەشاری ئێسپۆ كۆبۆوە و  تێیدا چەند تەوەرێكیان تاوتوێ كرد.

رۆژی 19-10-2019، لەشاری ئ...


  نه‌مسا.. كه‌رتی رێكخستنی ڤین كۆنفرانسی ئه‌نجامدا
  كه‌نه‌دا.. كۆنفرانسی ماڵی كورد به‌ڕێوه‌چوو
                                           

عومەر شێخ موس: سەركردایەتیی كورد لەسیاسەت تێ نەگەیشتووە


عومەر شێخ موس، سیاسەتمەداری كورد، كە خەڵكی رۆژئاوای كوردستانە جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، ئەو پشتتێكردنەی ئەمەریكا لە رۆژئاوای كوردستان ئەگەر هەیە لە دژی هەرێمی كوردستانیش دووبارە ببێتەوە و دەشڵێت: ب...


  حاجی مەسیفی: بۆ دانانی پارێزگاری كەركوك چیتر سەبرمان نەماوە
  موكه‌ڕه‌م تاڵه‌بانی: به‌ بارزانیم وت ڕیفراندۆم سودی بۆ كوردستان نابێت
                                           

خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ كتێبی(چین زلهێزی نوێی جیهان)

چاپی دووه‌می كتێبی چین زلهێزی نوێی جیهان كه‌وته‌ به‌ردیدی خوێنه‌ران و كتێبخانه‌ی كوردی، ئه‌م كتێبه‌ هه‌روه‌كو له‌سه‌ر به‌ر...


  %40ی رێگەكانی هەرێم بۆ شۆفێری گونجاونین
  ئاڵتونی زۆر بەختی كچانی دهۆك دەسوتێنێت


کاریکاتێر