قێزەونترین كردەوە نائاكارییەكانی ئەنفال

قێزەونترین كردەوە نائاكارییەكانی ئەنفال


14/4/2019 16:58:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

ئەمڕۆ31 ساڵ بەسەر تاوانی ئەنفالدا تێدەپەڕێت كە لەلایەن بەعسییەكانەوە دژ بە گەلی كورد ئەنجامدرا و تیادا زیاتر لە 182 هەزار مرۆڤی بێتاوانی كورد بە 8 قۆناغ زیندە بەچاڵكران و لەناوبران و یەكێك لە قێزەونترین كردەوە نا ئاكارییەكانی ئەنفال ئەوە بوو كە ڕژێمی بەعس، هەروەك چەرخەكانی ناوەڕاست كڕین و فرۆشتنی بە بەشێك لە كچ و ژنە ئەنفالكراوەكانەوە دەكرد.

دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنەكان

لە 23 شوباتی 1988 ئۆپەراسیۆنەكە بە 8 قۆناغی جیاواز و لە 6 ناوچەی جیاوازی كوردستان دەستی پێكرد، قۆناغی یەكەمی لە 23/2 تا 18/3/1988 بۆسەر ناوچەكانی دۆلی جافایەتی، قۆناغی دووەم لە 22/3 تا 1/4/1988 بۆسەر ناوچەی قەرەداغ، قۆناغی سێیەم لە 7/4 تا 20/4/ 1988 بۆسەر ناوچەی گەرمیان، قۆناغی چوارەمیش لە 3/5 تا 15/5/ 1988بۆ سەر ناوچەی قەڵاسێوكە و دۆڵی زێی بچووك، قۆناغی 5 و 6 و 7 لە 15/5 تا 26/8/1988 بۆسەر ناوچەكانی شەقڵاوە و رواندز، قۆناغی هەشتەم و كۆتایی، لە 26/8/ تا 6/9/ 1988 بۆسەر ناوچەی بادینان و سەرجەم ئەو قۆناغانەیش پاش ڕووخانی هەموو گوندەكانی كوردستان لە بەرواری 6ـی ئەیلوولی 1988 بە رەسمی كۆتایی هات.

زیانەكانی ئەنفال

لەو پرۆسەیەدا 90%ـی گوندەكانی كوردستان و زیاتر لە 20 شار و شارۆچكە لەسەر نەخشە سڕاونەتەوە، ناوچە گوندنشینەكان، بە 15 ملیۆن مین، مینڕێژكران، نزیكەی ملیۆنێك و 500 هەزار كورد لە گوندەكانەوە بۆ ئوردوگا زۆرە ملێكان گوێزرانەوە، نزیكەی 10%ـی كوردانی باشوور لە نێو بران، بەمەیش نزیكەی 7729كم دووجا لە ڕووبەری هەرێمی كوردستان تووشی شاڵاوەكانی ئەنفال بوو.

یەكێك لە قێزەونترین كردەوە نا ئاكارییەكانی ئەنفال ئەوە بوو كە ڕژێمی بەعس، هەروەك چەرخەكانی ناوەڕاست كڕین و فرۆشتنی بە بەشێك لە كچ و ژنە ئەنفالكراوەكانەوە دەكرد، كە زۆر جار بە كۆمەڵ عەرەب چوونەتە ناو زیندانییەكان و ژنە جوانەكانیان هەڵبژاردووە، ڕژێم سەرەڕای فرۆشتنی ئەم ئافرەتانە لە نێو عەشیرەتە عەرەبەكاندا كەوتە دابەشكردنیان و فرۆشتنیان.

ئەنفال وەك جینۆساید ناسێنرا

- بە هەشت قۆناغ حكومەتی بەعس لە ساڵی 1988دا پڕۆسەی ئەنفالی دژ بە كورد ئەنجامدا كە جگە لە خاپووركردنی 5 هەزار گوند، 182 هەزار كوردی بێ سەروشوێن كرد، كە بە گوتەی ڕزگاربووانی ئەو مەرگەساتە بەعس ئەنفالكراوانی لە نێو گۆڕە بە كۆمەڵەكاندا لەناو بردووە.

- دوای 60 دانیشتن، دادگای باڵای تاوانەكانی عیراق ڕۆژی 24ـی حوزەیرانی 2007 بڕیاری لە سێدارەدانی بۆ هەر یەك لە عەلی حەسەن مەجید، ناسراو بە عەلی كیمیاوی و، سوڵتان هاشم دەركرد، بڕیاری زیندانی كردنی بۆ 4 تاوانباری دیكەیش دەركرد.

- هەر یەكە لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عیراق و پەرلەمانی كوردستان، رۆژی 14ـی نیسانی 2008 ئەنفالیان وەك جینۆساید ناساند.

- 14/4 وەك ساڵیادی ئەنفال دیاری كرا، ئەمەیش لەبەر ئەوەیە كە لەو ڕۆژەدا زۆرترین كورد بێسەروشوێن كران، كە نزیكەی 20 هەزار كەس بوون لە هەر دوو گوندی ملەسوورە و كوڵەجۆی حاجی حەمەخانی گەرمیاندا.

سەرچاوە:
كتێبی كۆنگرەی بەجیهانی ناساندنی جینۆسایدی گەلی كورد
پرۆژەی ئەرشیف كردنی جینۆسایدی گەلی كورد


PUKmedia  ئا/ تاژاو محەمەد 

 

وێنە هەواڵ
  • image04
  • خؤثيشاندان لةلوبنان

  • image04
  • محه‌مه‌دی 13 ساڵان یه‌كێك له‌ بریندارانی چه‌كی قه‌ده‌غه‌كراو له‌ رۆژئاوا

  • image04
  • حەلەبی سوریا.. وێنەی فرانس پرێس

  • image04
  • شه‌هید فاتیح.. یه‌كه‌م شه‌هیدی شۆڕشی نوێ

  • image04
  • له‌ سلێمانیه‌وه‌ پشتگیری رۆژئاوا ده‌كرێت

  • image04
  • كورد له‌ رۆژئاوا ئاواره‌ ده‌بێته‌وه‌

  • image04
  • پەیكەر بۆ د.جەمال ئەحمەد ناسراو بە (باوكی منداڵان) دروستدەكرێت

  • image04
  • لەساڵیادی كۆچی دوایی مام جەلال دا، مەلا بەختیار سەردانی خاتوو هێرۆ ئیبراهیم ئەحمدی کرد


                                           

پۆلیسی ئەڵمانیا مەترسی لەپێكدادانی تورك و كورد هەیە


بە بەشداری زیاتر لە 20 هەزار كەس لەڕەوەندی كوردو ئەڵمان و هاوسۆزانی نەتەوەكانی ترو بە بەشداری پارت و لایەنە كوردستانی و چەپەكان و پلاتفۆڕمی دیموكراتخواز...


  كوردانی ئوسترالیا پشتیوانی ڕۆژئاوا ده‌كه‌ن
  هونەرمەندێكی شانۆكار كۆچی دوایی كرد
                                           

عومەر شێخ موس: سەركردایەتیی كورد لەسیاسەت تێ نەگەیشتووە


عومەر شێخ موس، سیاسەتمەداری كورد، كە خەڵكی رۆژئاوای كوردستانە جەخت لەسەر ئەوە دەكاتەوە، ئەو پشتتێكردنەی ئەمەریكا لە رۆژئاوای كوردستان ئەگەر هەیە لە دژی هەرێمی كوردستانیش دووبارە ببێتەوە و دەشڵێت: ب...


  حاجی مەسیفی: بۆ دانانی پارێزگاری كەركوك چیتر سەبرمان نەماوە
  موكه‌ڕه‌م تاڵه‌بانی: به‌ بارزانیم وت ڕیفراندۆم سودی بۆ كوردستان نابێت
                                           

%40ی رێگەكانی هەرێم بۆ شۆفێری گونجاونین

رێگەكانی هاتووچۆ زۆربەیان بێكەڵك و پڕتاسە و چاڵن، حكومەتیش لە توانایدا نەبووە چاكیان بكاتەوە بە بیانووی قەیرانی دارایی، هۆكارێكی رووداوەكانی هاتووچۆش خراپیی ئەو رێگەیان...


  ئاڵتونی زۆر بەختی كچانی دهۆك دەسوتێنێت
  ئه‌و 7 ڕۆژه‌ی عیراقی هه‌ژاند !


کاریکاتێر