هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ په‌رله‌مانه‌وه‌ یه‌كسان نییه‌ به‌ سیستمی په‌رله‌مانی

هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆك له‌ په‌رله‌مانه‌وه‌ یه‌كسان نییه‌ به‌ سیستمی په‌رله‌مانی


3/4/2019 12:41:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

به‌هۆی  په‌یڕه‌و كردنی  شێوه‌ی  سیسته‌می  حكومڕانی  جۆرا و جۆر له‌ نێو وڵاتانی  دیموكراسی دونیادا چه‌ندین  شێوه‌ی  سیسته‌می حكومڕانی   هاتۆته‌ كایه‌وه‌  كه‌  بووه‌ته‌  هۆی  په‌یدابوونی  دوو  جۆری  سه‌ره‌كی  له‌   سیسته‌می  حكومڕانی  له‌  نێو  وڵاتاندا كه‌  ئه‌ویش  سیسته‌می  حكومڕانی  په‌رله‌مانی  و سیسته‌می حكومرانی  سه‌رۆكایه‌تییه‌  .
سیسته‌می  په‌رله‌مانی  كه‌ تێدا  په‌رله‌مان  ده‌سه‌ڵاتی  یاسادانانه‌ و هه‌ردوو  سه‌ری  ده‌سه‌ڵاتی   جێ به‌جێكردن  ( سه‌روك ده‌وڵه‌ت و سه‌رۆك حكومه‌ت )   هه‌ڵئه‌بژێرێت  و ده‌یانهێنیته‌ كایه‌وه‌، و له‌ سه‌ر  بنه‌مای  هاوكاری  و یه‌كسانی  نێوان  هه‌ر دوو  ده‌سه‌ڵاتی  یاسادانان  و  جێبه‌جێكردندا   وه‌  له‌ سه‌ر  مه‌بده‌ئی  جیاكردنه‌وه‌ی  ده‌سه‌ڵاته‌كانی  سه‌رۆكی  ده‌وڵه‌ت و سه‌رۆكی  حكومه‌ت  كار  ده‌كات، به‌  جۆرێك  كه‌  سه‌رۆكی  ده‌وڵه‌ت ( پادشا  یان  سه‌رۆك  كۆمار )  له‌  سیسته‌می  په‌رله‌مانیدا  هیچ  ده‌سه‌ڵاتێكی  كاریگه‌ری  له‌  به‌رێوه‌بردنی  حكومداریدا  نیه‌ و زۆربه‌ی ڕه‌های  ده‌سه‌ڵاته‌كانی  ته‌شریفاتین , بۆیه‌  هیچ  به‌رپرسیاره‌تیه‌ك  له‌  كه‌م و كورتی   ناگرێته‌  ئه‌ستۆ .
به‌ڵام  حكومه‌ت  كه‌ لایه‌نی  دووه‌می ده‌سه‌ڵاتی  جێ به‌جێكردنه‌ و پێك دێت  له‌ (( سه‌رۆك  حكومه‌ت و  وه‌زیره‌كان ))  خاوه‌نی ده‌سه‌ڵاتی  ته‌واو  كاریگه‌رن له‌  راپه‌راِندنی ئیش و كاره‌كانی  حكومه‌ت، وه‌زیره‌كانیش   به‌رپرسن  به‌شێوه‌یه‌كی  هاوبه‌ش  له‌  كاره‌كانی  حكومه‌ت  و كه‌موو كورتێكانی  .
له‌  دوای  پرۆسه‌ی  ئازادی  عیراق  و  چه‌سپاندنی  فیدراڵی  له‌  ده‌ستووری  عیراقدا  هه‌رێمی  كوردستانی عیراق   سیسته‌می  په‌رله‌مانی  په‌یڕه‌و  كرد  له‌  پرۆژه‌  یاسای  ده‌ستووری  هه‌رێمی  كوردستاندا    ئه‌ویش به‌ پێی  ماده‌ی  یه‌ك  كه‌ تێدا هاتوه‌ ((  كوردستانی  عێراق  هه‌رێمێكه‌ له‌  چوارچێوه‌ی  عێراقی فیدراڵدا، سیسته‌می  سیاسی  په‌رله‌مانی  كۆماری دیموكراتی   ....... )) .  به‌ڵام  هه‌ر  له‌  هه‌مان  پرۆژه‌  ده‌ستووردا   له‌  ماده‌ی  (60 )  برگه‌  یه‌كدا  هاتوه‌  ((سه‌رۆكی  هه‌رێمی  كوردستان  سه‌رۆكی  باڵای  ده‌سه‌ڵاتی  جێ به‌جێكردنه‌ و فه‌رمانده‌ی  گشتی  هێزی  پێشمه‌رگه‌یه‌ .... ))   ئه‌م  ده‌سه‌ڵاته‌  ڕه‌هایه‌ی  جێبه‌جێكردن  و  سه‌ربازیه‌  كه‌  له‌م  ماده‌یه‌دا  دراوه‌  به‌  سه‌رۆكی  هه‌رێم  پێچه‌وانه‌ی  بنه‌مای  سیسته‌می  په‌رله‌مانییه‌ چونكه‌  ئه‌و  ده‌سه‌ڵاتانه‌  ده‌سه‌ڵاتی  سه‌رۆك  وه‌زیرانه‌  له‌  سیسته‌می  په‌رله‌مانیدا  نه‌ك  سه‌رۆكی  وڵات .
هه‌ر له‌  هه‌مان  پرۆژه‌  دستووردا له‌ ماده‌ی ( 65 )  برگه‌  8    ده‌سه‌ڵاتێكی  مه‌ترسیدار  دراوه‌  به‌  سه‌رۆكی  هه‌رێم  ئه‌ویش  ده‌سه‌ڵاتی راگه‌یاندنی  باری  نا ئاساییه‌ له‌  هه‌رێمی كوردستاندا  ئه‌م  ده‌سه‌ڵاته‌ش  له‌  هیچ  سیسته‌مێكی  په‌رله‌مانیدا  نه‌دراوه‌  به‌  سه‌رۆكی  ده‌وڵه‌ت  .
ئه‌م  ده‌سه‌ڵاتانه‌ بۆ جارێكی  تر له‌  یاسای  سه‌رۆكایه‌تی  هه‌ریم  ژماره‌ (1) سالی  2005  له‌ ماده‌ی ( 10 )  و  ماده‌ی (13 )  چه‌سپاوه‌ و  ته‌كیدی  له‌ سه‌ر  كراوه‌ته‌وه‌، هه‌روه‌ها  ده‌سه‌ڵاته‌كانی  سه‌رۆكی  هه‌رێم  نه‌ك  زاڵ  بوه‌  به‌سه‌ر  ده‌سه‌ڵاتی  جێبه‌جێكردندا  به‌ڵكوا  ته‌جاوزی  كردوته‌  سه‌ر  ده‌سه‌ڵاتی  دادوه‌ریش دا ئه‌ویش  له‌ پرۆژه‌  یاسای ده‌ستوور  له‌  ماده‌ی  65  برگه‌  10   و  یاسای  سه‌رۆكایه‌تی  هه‌رێم  له‌ ماده‌ی  10  برگه‌ 7   كه‌ تیاندا    هاتوه‌  (( ره‌زامه‌ندی  له‌  سه‌ر  حوكمی  له‌سیداره‌دان  یان   كه‌م  كردنه‌وه‌ی   بۆ  به‌ندكردنی  هه‌تاهه‌تایی  ))  واتا  سه‌رۆكی  هه‌رێمی  كوردستان   ده‌سه‌ڵاتی  لابردنی  سزای  له‌سێداره‌دانی  تاوان بارانی  هه‌یه‌ ئه‌توانی  ئه‌و  سزایه‌  بكات  به‌  سزای  به‌ندكردنی  هه‌تاهه‌تایی  ئه‌مه‌ش  پێشیلكردنێكی  زه‌قی  ده‌سه‌ڵاتی  دادوه‌ری  و  مه‌بده‌ئی   جیاكردنه‌وه‌ی  ده‌سه‌ڵاته‌كانه‌  .   
له‌  كوتایدا  زۆر  ڕوونه‌  كه‌  ئه‌م  ده‌سه‌ڵاتانه‌ی   سه‌رۆكی  هه‌رێم  كه‌  له‌  یاسای  سه‌رۆكایه‌تی  هه‌رێم  و  پرۆژه‌  یاسای  ده‌ستووردا  هاتوه‌  به‌  هیچ  شێوه‌یك  جێگای  نابێته‌وه‌  له‌  سیسته‌می  په‌رله‌مانیدا  به‌  هه‌ڵبژاردنی  سه‌رۆكی  هه‌رێم   له‌  ناو  په‌رله‌ماندا  هیج  له‌  مه‌سه‌له‌كه‌  ناگۆرێت  و هیچ  له‌  ده‌سه‌ڵاته‌كانی  سه‌رۆكی  هه‌رێم  كه‌م  ناكاته‌وه‌ و سیسته‌مه‌كه‌  ناكات  به‌  په‌رله‌مانی  .
  بۆیه‌  بۆ  بارودوخی   ئێستای  هه‌رێم  هه‌ڵبژاردنی  سه‌رۆك  له‌  په‌رله‌ماندا ( تحێیل  حاێلی  )  ئه‌و دۆخه‌یه‌   چونكه‌ پارتی  باش  ئه‌زانێت    ئه‌سته‌مه‌  ئا له‌م  كاته‌دا و به‌  په‌له‌په‌ل   هه‌ڵبژاردنی  سه‌رۆكی  هه‌رێم  له‌ ناو  خه‌ڵكیدا ئه‌نجام  بدریت  , جگه‌  له‌وه‌ی  دۆخه‌ی  ئێستای پارتی له‌ ناو په‌رله‌مان  گرنتی  باشتری  ئه‌و  سه‌ركه‌وتنه‌ی  پی  ئه‌دا   كه‌  له‌ناو  په‌رله‌ماندا  به‌  ده‌ستی  ئه‌هێنیت  له‌وه‌ی  كه‌  له‌ ناو  خه‌لكیدا  به‌  ده‌ستی  ئه‌هینی َ .
 بۆیه‌  هه‌ڵبژاردنی  سه‌رۆك  له‌  په‌رله‌ماندا  خواستێكی  پارتیه‌  هه‌ر  نه‌بێ   بۆ  ئه‌م  خووله‌ی  په‌رله‌مان، گوشاری  هیچ  لایه‌نێكیش  كاریگه‌ری  نه‌بوه‌ له‌ سه‌ر  رازیبوونه‌كه‌ی  به‌ هه‌ڵبژاردنی  سه‌رۆكی  هه‌رێم  له‌  په‌رله‌مانه‌وه‌  به‌ هه‌موو  ئه‌و  ده‌سه‌ڵاتانه‌ی  كه‌ له‌  یاسای  سه‌رۆكایه‌تی  هه‌رێم و  پرۆژه‌یاسای  ده‌ستووردا  هاتوه‌، ئه‌م  ئامانجه‌شی  به‌  ئاسانی  به‌ دی ئه‌هێنێ جونكه‌  خاوه‌نی  گه‌وره‌ترین  كوتله‌ی  په‌رله‌مانیه‌   جگه‌ له‌وه‌ی  گورانیشی  پێ رازی  ئه‌كات و  ئه‌یكات  به‌  هاوپه‌یمانی  خۆی  له‌  پرۆسه‌كه‌دا  .
 بۆیه‌  ئه‌توانین  بلێن  كه‌سیسته‌می   حكومڕانی  هه‌رێمی  كوردستان  سیسته‌مێكی   بێ  وێنه‌یه‌ له‌ جیهاندا  ئه‌توانین  پێی  بڵێن  سیسته‌می  په‌رله‌مانی  به‌  تامی   سه‌رۆكایه‌تی .

كامه‌ران  داودی

PUKmedia

وێنە هەواڵ
  • image04
  • هونه‌رمه‌ند عه‌لی توانا كۆچی دوایی كرد

  • image04
  • له‌م شوێنه‌دا هه‌وره‌ بروسكه‌ هاووڵاتییه‌كی شارباژێڕی كوشت

  • image04
  • قوباد تاڵه‌بانی: هه‌وڵی ره‌خساندنی هه‌لی كار ده‌ده‌ین

  • image04
  • خێزانێك خۆیان بۆ خزمه‌تی هیوا ته‌رخان ده‌كه‌ن

  • image04
  • ئیمزاكردنی رێككەوتنی یەكێتی و پارتی بۆ پێكهێنانی حكومەت

  • image04
  • یه‌كه‌مین فێستیڤاڵی به‌هاره‌ له‌سلێمانی ده‌كرێته‌وه‌

  • image04
  • له‌ هه‌ولێر ئاگر له‌ كۆگایه‌كی كۆمسیۆن كه‌وته‌وه‌

  • image04
  • رۆژنامه‌نووسێك ئه‌رشیفی پارێزراوی كوردستانی نوێ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌


                                           

کۆمیتەی ڕێکستنی ئەڵمانیا مەدالیای رێزلێنانی دەبەخشێتە ڕێکخستنەکانی


لەمەراسیمێکی شایستەدا بەئامادەبوونی هەڤاڵ دلێر سەیدە بەرپرسی کۆمیتەی ڕێکخستنی ئەڵمانیاو مەلا جەمال بەرپرسی لقی دەرەوەی کۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەکان و کارگێڕانی کۆمیتە ڕۆژی ١٩ی ئایاری ٢٠١٩ م...


  دانیمارك.. رێز له‌ رێكخستنه‌ دێرینه‌كان ده‌گیرێت
  نەرویج.. رێز لەتێكۆشەرە دێرینەكان دەگیرێت
                                           

یەكێتیی لە هەموو جومگەكانی بڕیاردان پۆستی دەبێت


لەتیف شێخ عومەر، وتەبێژی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان، ڕایدەگەیەنێت، یەكێتیی دەیەوێت لە درووستكردنی بڕیاردا لە هەرێم ڕۆڵی هەبێت و دەڵێت، ״یەكێتیی لە هەموو جومگەكانی بڕیاردان پۆستی دە...


  لیوا حه‌سه‌ن نوری: تێكدانی ئارامی سلێمانی جێی قبوڵ نیه‌
  بێشكچی: یەكخستنی ناوماڵی كورد، لە ریفراندۆم‌ گرنگترە
                                           

3371 كه‌س له‌ده‌ست داعش رزگاركراون

د. دیندار زێباری: به‌ده‌یان هه‌زار خێزانی مه‌سیحی، ئێزدی، توركمان و عه‌ره‌ب له‌ناوچه‌كانی باشوور و ناوه‌راستی عیراق بۆ پاراستنی گیانی خۆیان رو...


  ساڵێك دوای هه‌ڵبژاردنی عیراق
  هەڵبژاردن لە كوردستان.. یەكەم ئەزموونی دیموكراسی


کاریکاتێر