بنەما زانستیەكانی بانگەشەی هەڵبژاردن

بنەما زانستیەكانی بانگەشەی هەڵبژاردن


12/9/2018 17:47:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

 

      هەڵبژاردن بریتی یە لە ئامرازێكی ڕەوای ممارەسەكردنی دەسەڵات و سیمایەكی گرنگی دیموكراسی لە هەموو ووڵاتێكدا ، لەهەمان كاتدا  یەكێكە لە مافە سیاسی و كەسییەكانی هەموو كەسێك كە شیاوێتی یاسایی هەبێت .

     پرۆسەی هەڵبژاردن دابەش دەبێت بۆ چەند قۆناغێك ، وەكو ( قۆناغی ئامادەكارییە لۆجستیەكانی هەڵبژاردن و رێكخستنی تۆماری دەنگدەران، قۆناغی بانگەشەی هەڵبژاردن ، قۆناغی بێدەنگی هەڵبژاردن ، قۆناغی دەنگدان و جیاكردنەوەی دەنگەكان ، قۆناغی ڕاگەیاندنی ئەنجامەكان ).

  سەركەوتن لە قۆناغی بانگەشەی هەڵبژاردن دا بەشێكی گرنگی سەركەتنە لە هەڵبژاردن دا و كاریگەری ئەرێنی ئەبێت لەسەر ئەنجامی هەڵبژاردنەكان.

بەشێوەیەكی گشتی شەش بنەمای زانستی هەن بۆ بانگەشەی هەڵبژاردنی سەركەوتوو كە پسپۆرانی بواری یاسا و هەڵبژاردن لەسەری كۆكن ، ئەوانیش:

((1- ئامادەكرنی پلانێكی نوسراو بۆ بانگەشە پشت بەست بە توێژینەوەیەكی زانستی پێشوەخت ، 2-دیاریكردنی ژمارەی دەنگی پێویست بۆ بردنەو بەدەستهێنانی كورسی ، 3-بەئامانجكردنی دەنگدەران ، 4-دانانی گوتاری بانگەشە ، 5-پێشخستنی پلانی بانگەشە ، 6- جێبەجێكردنی پلان )) .

لەم نوسینەدا هەوڵدەدەین بەكورتی تیشكیك بخەینەسەر هەریەكێك لەو بنەمایانە :

یەكەم / ئامادەكرنی پلانێكی نوسراو بۆ بانگەشە پشت بەست بە توێژینەوەیەكی زانستی پێشوەخت

 داڕشتنی پلان  لەسەر بنەمای توێژینەوەی زانستی كۆڵەكەی سەركەوتنە ، بۆیە كارێكی نازانستیە كە بەشداربوانی پرۆسەی هەڵبژاردن گرنگی نادەن بە توێژینەوەی زانستی لە هەڵبژاردندا.

بەشێوەیەكی گشتی ئەو توێژینەوەیە دەبێت چەند تەوەرێك لەخۆبگرێت وەكو (( یاساو ڕێساكانی هەڵبژاردن ، تایبەتمەندی دەنگدەران ، تایبەتمەندی بازنەی هەڵبژاردن ، هەڵبژاردنی ڕابردوو ، هۆكارەسەرەكییە كاریگەرەكان لەهەڵبژاردندا ، كاندیدەكان و ڕكابەرەكانیان )) ، هەریەك لەم تەوەرانە باسكردنی تایبەتی دەوێ و لێرەدا دەرفەتی درێژە پێدانمان نییە .

دووەم/  دیاریكردنی ژمارەی دەنگی پێویست بۆ بردنەوە

 دیاریكردنی ژمارەی دەنگی پێویست بۆ بردنەوە خۆی بۆ خۆی ئامانجێكی سەرەكیە كە دەبێت لەبەرچاوبگیرێت، ئەمە هۆكارێكی سەرەكی بردنەوەی هەڵبژاردنە ، بۆ نموونە: كاندیدێك پێویستی بە 5 هەزار دەنگ هەیە بۆ بەدەست هێنانی كورسیەك لێرەدا دەبێت كار بۆ 8 هەزار دەنگ بكات ، ئەمەش بۆ مسۆگەركردنی نرخی كورسیەك كە 5 هەزارە لەم نمونەیەدا .

 

سێیەم / بەئامانجكردنی دەنگدەران :

   مەبەست لەم خاڵە ئەوەیە كە پێویستە ژمارەی ئەو دەنگدەرانە دیاری بكەین كە پێویستە دەنگەكانیان مسۆگەربكەین ، شوێن و چۆنیەتی پەیوەندیكردنیان دیاری بكەین، گرنگی بەئامانجكردن ئەوەیە كە دەبێتە هۆی بەفیڕۆنەدانی كات و پارە و رەگەزی مرۆیی ، لەهەمان كاتدا هۆكارە بۆ پێشخستنی پەیامی بانگەشە بۆ قەناعەتپێكردنی دەنگدەران .

لە ڕاستی دا دوو شێواز هەیە بۆ بەئامانجكردنی دەنگدەر، ئەوانیش بەئامانجكردنی جوگرافی و بەئامانجكردنی دیموگرافییە .

بەئامانج كردنی جوگرافی بریتی یە لە دیاریكردنی دەنگدەرانی لایەنگر ( المۆیدین) لەسەربنەمای شوێنی نیشتەجێبوون، واتە دەبێت كیانی سیاسی یان كاندید بزانێت دەنگدەرەكانی لەكوێن ، ئەمە دیاری بكات و كاری لەسەر بكات، گرنگی ئەم جۆرە بەئامانجكردنە ئەوەیە كە وادەكات كات و پارە و فكتەری مرۆیی لەو شوێنانەدا بەفیرۆ نەرێت  كە دەنگدەری لایەنگر بێلایەنی تێدا نییە یاخود زۆر كەمە، بەڵكو ڕێنیشاندەر دەبێت بۆ كاركردن لەو شوێنانەی كە دەنگی تۆی تێدایە ، بەمەش كات و پارە و توانای كادرەكانت بۆ دەگەرێتەوە.

مەبەست لە بەئامانجكردنی دیمۆگرافی ئەوەیە كە دەنگدەران دابەشبكرێن و پۆلێن بكرێن لەسەر بنەمای ( تەمەن – ڕەگەز – پیشە – ئاستی بژێوی – دین .....)) ، وە سوودی ئەم پۆلێنكارییەی دەنگدەران ئەوەیە كە بەئاسانی دەتوانرێت كاریگەری لەسەر دەنگدەران دروست بكرێت و پەیامەكان هەڵقڵاوی ناخی دەنگدەران دەبن، چونكە هەریەك لەم كۆمەڵانە كە سیفاتی هاوبەش و هاوشێوەیان هەیە زۆرجار كێشەو پێداویستیەكانیان هاوشێوەن و ئەمەش كارئاسانی دەكات بۆ قەوارەی سیاسی و كاندید كە بەرنامەی بانگەشەی هاوتەریب بكات لەگەڵ كێشەو پێداویستییەكانی هەر توێژێك لە توێژەكانی كۆمەڵگا، دواجار بە سوود و بەدەستهێنانی دەنگی زیاتر دەشكێتەوە .

چوارەم / گوتاری بانگەشەی هەڵبژاردن :

گوتاری هەڵبژاردن بەهێزترین ئامرازی بانگەشەی هەڵبژاردنە، پێویستە كورت و مانادار بێت، گوتاری كاریگەر ئەوەیە كە لە یەك خولەك زیاتر نەبێت ، بەشێوەیەكی گشتی دەبێت ئەم خەسڵەتانە لە گوتاری بانگەشەدا پەیڕەوبكرێت:

دەبێت ڕوون بێت و دەنگدەری ئاسایی بەئاسانی لێی تێبگات.

دەبێت یەكگرتووبێت و دژیەكی لە نێوان وتەكاندا نەبێت .

دەبێت جیاوازبێت لە گوتاری لایەنە ڕكابەرەكان.

ڕاستی و ڕاستگۆی تێدابێت و بەڵێنێك نەدرێت توانای جێبەجێكردنی نەبێت .

دەبێت هاوتەریب بێت لەگەڵ پێداویستی گشتی دەنگدەراندا .

پێنجەم/ پێشخستنی پلانی بانگەشە:

بەرنامەو پلانی بانگەشەی هەڵبژاردن دەبێت پێش دەستپێكردنی بانگەشە دابنرێت ، بەڵام هەندێك جار لەكاتی بانگەشەدا گوێبیستی كێشەو پێویستیەكی دەنگدەران دەبیت كە لە كارنامەو بەرنامەكاندا گرنگی پێنەدراوە ، جا دەكرێت بەهۆی بیرچوونەوەوە گرنگی پێنەدرابێت یاخود كێشەو پێویستییەكی نوێ هاتبێتە ئاراوە ، لێرەدا ئەوەی پێویستە لەسەر قەوارەی سیاسی یاخود كاندید ئەوەیە كە ئەم بابەتە بەهەند وەبگرێت و لەبەرنامەی هەڵبژاردندا جێكەی بكاتەوە و چارەسەری دروستی بۆ دابنێت .

ئەمەش ئەوە دەگەیەنێ كە دەبێت قەوارە سیاسییەكانی بەشداربووی هەڵبژاردن هەموو كاتێك ئامادەبن بۆ هەر گۆڕانكارییەكی پێویست لەبەرنامە و پلانی هەڵمەتی هەڵبژاردندا .

شەشەم / جێبەجێكردنی پلانی بانگەشە :

جێبەجێكردنی پلانی بانگەشە كە پێشتر ئامادەكراوە و نوسراوە پێویستی بە دروستكردنی چەندین تیمە، دەبێت تیمەكان بەسەر بازنەكان و ناوچەكاندا دابەش بكرێت و پاشان لەلایەن تیمێكی باڵاوە چاودێری جێبەجێكردنی پلانەكە بكرێت .

لە جێبەجێ كردنی پلانی بانگەشەدا نابێت هەوڵ بدرێت ( %100) ی دەنگەكان یان زۆر زیاتر لە قەبارەی قەوارەی سیاسی و كاندید بەدەست بێت، چونكە ئەمە كارێكی مەحاڵە و تەنها كات وپارە و ڕەگەزەكانی تر بەفیڕۆدەچن ، دەبێت بزانیت كە تۆی كاندید یان قەوارەی سیاسی تاكە بژاردەی سیاسی نیت، بەڵكو بەردەوام لایەنگر و دژت هەیە .

لەكۆتایی دا دەڵێین پێویستە لەسەر قەوارە و كاندیدە بەشدابووەكانی هەڵبژاردن لەگەڵ بڵاوكردنەوەی كارنامەی هەڵبژاردندا فۆكەس بخەنە سەر گرنگی بەشداری هاوڵاتیان لە هەڵبژاردندا ، چونكە كارنامە و پلانی هەڵبژاردن بۆ دەنگدەران دانراون، بۆیە بایكۆتی دەنگدەران بە زیانی تۆ ( قەوارەی سیاسی – كاندید ) دەشكێتەوە ، لەهەمان كاتدا تاكو ڕێژەی بەشداری هاوڵاتیان لە هەڵبژاردن دا زۆرتربێت ئەو هەڵبژاردنە زیاتر دیموكراسی و شەرعی تر دەبێت لە كۆمەڵگای نێودەوڵەتیدا .

 رێبوار محەمەد ساڵح - مامۆستای زانكۆ

 

 

 

 

وێنە هەواڵ
  • image04
  • كۆبوونەوەی فراوانی یەكێتی لەگەڵ سەرجەم ئۆرگانەكان

  • image04
  • كۆبوونەوەی ئەنجومەنی سەركردایەتی یەكێتی

  • image04
  • دوای سه‌ده‌یه‌ك پڵنگێكی ده‌گمه‌ن ده‌رده‌كه‌وێته‌وه‌

  • image04
  • 14-2- رۆژی جیهانی خۆشه‌ویستی

  • image04
  • كۆبوونەوەی مەكتەبی سیاسی یەكێتی

  • image04
  • مام به‌به‌ڵگه‌ سه‌لماندی كه‌ركوك خاكی كوردستانه‌

  • image04
  • كۆبونه‌وه‌ی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتی

  • image04
  • كۆبوونه‌وه‌ی وه‌فدی باڵای یه‌كێتی و پارتی


                                           

كۆمیته‌ی فینلاند به‌شداری له‌ ئاهه‌نگی رۆژی كۆمه‌ڵه‌ ده‌كات


رۆژی شه‌ممه‌ 16-2-2019 له‌سه‌ر بانگهێشتی كۆمه‌ڵه‌ی شۆرشگێڕی زه‌حمه‌تكێشانی كوردستان ئێران، وه‌فدێكی كۆمیته‌ی...


  كۆمیته‌ی فینلاند كۆده‌بێته‌وه‌
   كۆمیته‌ی فینلاند سه‌ردانی باڵیۆزخانه‌ی عیراقیان كرد
                                           

وەزیری پێشووی داد: ئەدای ئەم خولەی پەرلەمان لە پێشتر باشتر نابێت


فاروق جەمیل وەزیری پێشووتری دادی كابینەی حەوتەمی حكومەتی هەرێمی كوردستان ئاماژە بەوە دەكات، كە ناكرێت سەرۆكی حكومەت پێش سەرۆكی هەرێم دیاری بكرێت؛ ئەوە ك...


  وته‌بێژی یه‌كێتی: دانیشتنه‌كه‌ی په‌رله‌مان چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌كان قورستر ده‌كات
  گۆنا بە پەت و بزمار جوانترین تابلۆ دەنەخشێنێت
                                           

دیندار زێباری: خۆپیشانده‌رانی شیلادزێ ئازادناكرێن

ئه‌و پێنج ده‌ستگیركراوه‌ی له‌ رۆژی خۆپیشاندانه‌كه‌ی شیلادزێ-وه‌ له‌ زینداندان  به‌كه‌فاله‌تیش ئازاد ناكرێن و 56 كه‌سی دیكه...


  كاریگەری هەواڵی توندوتیژیی لەسەر دەروونی تاك
  رۆژی جیهانی ڕاديۆ


کاریکاتێر