PUKmedia یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

توركیا و ئه‌ردۆگان به‌ره‌و دیموكراسیه‌ت یان دیكتاتۆریه‌ت ؟


11/6/2018 12:22:00
چاپ کردن
بە وێنەوە    بە بێ وێنە
           
.

نه‌وزادی موهه‌ندیس

•    وابڕیاره‌ 24 ی حوزه‌یرانی 2018 هه‌ڵبژاردنی پێشوه‌خته‌ی سه‌رۆكایه‌تی كۆماری توركیا و په‌ڕله‌مانیش ئه‌نجام بدرێت و ئیدی له‌م ڕۆژه‌ به‌دواوه‌ و دوای نزیكه‌ی 95 ساڵ له‌ پیاده‌كردنی سیسته‌می په‌ڕله‌مانی كه‌ تاڕاده‌یه‌كی باش ڕێگر بوه‌ له‌ سه‌رهه‌ڵدان و دروستبونی دیكتاتۆریه‌ت له‌و وڵاته‌دا،ئیدی ئه‌و سیسته‌مه‌ كاری پێناكرێت و ده‌گۆڕێت بۆ سیسته‌می سه‌رۆكایه‌تی و تیایدا زۆرینه‌ی ڕه‌های ده‌سه‌ڵاته‌كان كۆده‌بنه‌وه‌ له‌ ده‌ستی سه‌رۆك كۆماردا. ئه‌مه‌ش نه‌ك به‌ نیه‌تی خزمه‌تكردن وبه‌ره‌و پێشچوونی دۆخی سیاسی و ئابوری و ئه‌منی وڵات بێت و له‌ پێناو گه‌شه‌ و خۆشگوزه‌رانی هاوڵاتیاندا بێت،به‌ڵكو ته‌نها له‌ پێناو نه‌زوه‌ی كه‌سی و خه‌ونی زڕی ئه‌ردۆگان و سیاسه‌تی ئاك پارتیدا ده‌بێت بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌ردۆگان ببێته‌ تاكه‌ پیاوی ده‌سه‌ڵاتداری تاك ڕه‌و له‌ توركیادا و خه‌ونی بون به‌ سوڵتانه‌كانی عوسمانی ببوژێنێته‌وه‌ چونكه‌ زۆر سه‌رسامه‌ به‌ كار و كرده‌وه‌ی سوڵتانه‌كانی عوسمانی و به‌سه‌رده‌می زێڕینی توركیا و ئیسلامیشی داده‌نێت . حه‌زكردنه‌كه‌شی بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ ئه‌و سه‌رده‌مه‌ له‌ حه‌ز و خولیای فراوانخوازی و پاوانخوازی و داگیركردنی وڵاتان و پیاده‌كردنی جه‌ور و سته‌مه‌ هه‌روه‌ك چۆن سوڵتانه‌كانی باوباپیرانی پیاده‌یان كردوه‌ له‌ ڕابووردوودا.به‌ڵام ئه‌ردۆگان نابێت ئه‌و ڕاستیه‌شی له‌بیر بچێت كه‌ كۆتایی ئه‌و 600 ساڵی حوكمڕانانی عوسمانیه‌كمانیش هه‌ر به‌ دۆڕاندن و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ و له‌ناوبردنی ئه‌و سه‌ڵته‌نه‌ته‌ شه‌ڕخوازه‌ كۆتایی هاتوه‌ له‌سه‌ر ده‌ستی ئازادیخوازان و دونیای دیموكراسی و دادپه‌روه‌ریدا.و بۆ هه‌تاهه‌تاشه‌ خه‌ونی خه‌لافه‌تی ئیسلامی له‌ گۆڕنرا.

•    ئه‌ردۆگانی ته‌مه‌ن 64 ساڵ خۆی به‌ كاندیدی به‌هێز داده‌نێت و پشتی ئه‌ستوره‌ به‌ پشتگیركردنی حیزبی توندڕه‌وی نه‌ته‌وه‌یی توركیا به‌ڕابه‌رایه‌تی ده‌وڵه‌ت باخچه‌لی كه‌ هاوپه‌یمانیه‌كیان پێكه‌وه‌ ناوه‌ به‌ناوی ((هاوپه‌یمانی كۆماری))و هه‌ندێك هێزی پارێزگار و كۆنه‌خواز و هه‌ندێك له‌ ده‌نگه‌كانی كورد و ژماره‌یه‌ك حیزبی بچووكیش.به‌ڵام سه‌ركه‌وتنیشی له‌ خولی یه‌كه‌مدا زۆر مسۆگه‌ر نیه‌ و خۆشی باش ده‌زانێت  چونكه‌ ده‌بێت 50% ده‌نگه‌كان به‌ده‌ستبێنێت ،ئه‌گه‌ر خولی دووه‌م هه‌بێت ئه‌وا له‌ 8ی ته‌موزدا سازده‌كرێت ئه‌وكات ده‌توانێت سه‌ربكه‌وێت به‌سه‌ر كاندیدی به‌رامبه‌ریدا له‌ حیزبی گه‌لی كۆماری (( محرم ئینجه‌)) كه‌ جێگری سه‌رۆكی حیزب و سه‌رۆكی فراكسیۆنی جه‌هه‌په‌یه‌ له‌ په‌ڕله‌ماندا. یان خاتوو میڕاڵ ئكشنه‌ر سه‌رۆكی حیزبی باش.

•    چانسی ئه‌ردۆگان له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا له‌به‌ر چه‌ند هۆیه‌ك زیاتره‌ بۆ بردنه‌وه‌ له‌وانه‌:

•    ئه‌ردۆگان و حیزبه‌كه‌ی ماوه‌ی 16 ساڵه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاتدان و 4 خولی به‌دوایه‌كدا سه‌ركه‌وتنیان به‌ده‌ست هێناوه‌ جگه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنی 7 حوزه‌یرانی ساڵی 2017 نه‌بێت كه‌ دۆڕانێكی به‌رچاویان پێكه‌وت.

•    هه‌روه‌ها له‌م ماوه‌یه‌شدا توانیویه‌تی هه‌ندێك كار بكات كه‌ به‌ڕواڵه‌ت وه‌ك سه‌ركه‌وتن و ده‌سكه‌وت بۆی هه‌ژمار ده‌كرێت له‌ بوژاندنه‌وه‌ی ئابوری وڵاتدا و گه‌شه‌و پێشكه‌وتنی پیشه‌سازی و بازرگانی و..هتد.

به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ریشدا گه‌لێك خاڵی لاوازیشی هه‌یه‌ له‌وانه‌ :

•    نه‌یتوانیوه‌ توركیا بگه‌یه‌نێته‌ ئاستێك له‌ هیچ ڕوویه‌كه‌وه‌ نه‌ سیاسی و نه‌ ئابوری و نه‌ ئه‌منی وا كه‌ بتوانێت هاوڵاتی توركیا هه‌ست به‌ ئارامی و خۆشگوزه‌رانی بكات، ئه‌وه‌تا په‌یوه‌ندیه‌ سیاسیه‌كانی له‌گه‌ڵ وڵاتانی ناوچه‌كه‌دا ساڵ به‌ساڵ ڕوو له‌ خراپیه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌كه‌ له‌ سوریا و عێراق و ئێران و میسر و سعودیه‌ و ئیمارات و ئیسڕائیل كه‌ ئه‌م وڵاتانه‌ ڕۆڵ و كاریگه‌ری گه‌وره‌یان هه‌یه‌ بۆسه‌ر ئاسایشی ناوچه‌یی و ته‌نانه‌ت له‌گه‌ڵ ئه‌وروپی و ئه‌مریكاشدا دۆخی سیاسی زۆر خراپه‌ و له‌گه‌ڵ ڕوسیاشدا له‌هه‌ڵبه‌ز و دابه‌زدایه‌ به‌هۆی هه‌ڵسوكه‌وت و تاكتیكه‌ سه‌رلێشواویه‌كه‌ی ئه‌ردۆگانه‌وه‌ و هه‌ڵپه‌ی به‌ده‌ستهێنانی ده‌سكه‌وت له‌ جه‌نگی دژی تیرۆریستان له‌سوریا و عێراقدا و گه‌ره‌كێتی خۆی بكاته‌ وڵاتێكی حساب بۆكراو و ده‌مڕاستی ناوچه‌كه‌.

•     له‌ڕووی ئابوری و دارایی و بازرگانی و گه‌شتوگوزرایشه‌وه‌  له‌ئێستادا له‌ خراپترین دۆخدایه‌و لیره‌ی توركی به‌ ڕێژه‌یه‌ك دابه‌زیوه‌ له‌به‌رامبه‌ر دۆلاری ئه‌مریكیدا كه‌ مه‌ترسی گه‌وره‌ی داڕمانی ئابوری لێده‌كرێت.

•     له‌ڕووی ئه‌منیشه‌وه‌ نه‌یتوانیه‌وه‌  ئارامیه‌كی ته‌واو دابین بكات بۆ هاوڵاتیانی به‌هۆی ده‌ستوه‌ردانه‌ به‌رده‌وامه‌كانی له‌كاروه‌باری وڵاتانی ناوچه‌كه‌ و پشتیوانی بۆ داعش و تیرۆریستانی ترو تێكدانی په‌یوه‌ندیه‌ ناوچه‌یی و جیهانیه‌كانیشی.

هه‌موو ئه‌م خاڵانه‌ خاڵی لاوازن بۆ ئه‌رۆدگان و هاوڵاتیانی توركیاش حسابی بۆ ده‌كه‌ن،ئه‌مه‌ سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی كه‌ :

•    له‌ناوخۆی وڵاتیشدا به‌هۆی سیاسه‌ته‌ خۆسه‌پێن و قۆرخكاریه‌كانیه‌وه‌ و هه‌ڵمه‌تی ڕاوه‌دونان و وگرتن و دوورخستنه‌وه‌ و دادگایكردن و فه‌ێڵكردنی فه‌رمانبه‌ران و داخستنی ڕۆژنامه‌ وته‌له‌فزیۆن و گرتنی ڕۆژنامه‌نوسان هیچ جۆره‌ ئازادیه‌كی نه‌هێشتۆته‌وه‌ كه‌ هاوڵاتی هه‌ناسه‌یه‌كی ئاسوده‌یی تیادا بدات به‌ناوی ڕاوه‌دوونانی كۆمه‌ڵی خزمه‌تی فه‌تحوڵا گوله‌ن و  په‌كه‌كه‌ و ..هتد. و ته‌نانه‌ت له‌ناوخۆی حیزبه‌كه‌ی خۆشیدا و له‌گه‌ڵ هاوڕێ كۆن و نوێكانیشدا په‌یوه‌ندیه‌كانی خراپه‌ وئه‌ردۆگان گه‌ره‌كێتی كۆمه‌ڵگایه‌كی پڕ له‌ ترس و ده‌سه‌ڵاتێكی تۆقێنه‌ریش دابمه‌زرێنێت و پێكه‌وه‌ بنێت.
به‌ڵام ئه‌وه‌ی چانسی ئه‌ردۆگانی زیاتر كردوه‌ بۆ بردنه‌وه‌ بریتیه‌ له‌ بوونی زیاد له‌ كاندیدێك كه‌ ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی په‌رتبونی ده‌نگه‌كان و دواتریش به‌قازانجی ئه‌ردۆگان ده‌شكێته‌وه‌.چونكه‌ له‌لایه‌ك هیچ كام له‌و كاندیدانه‌ هێنده‌ به‌هێزنین كه‌ بتوانن له‌ خولی یه‌كه‌مدا سه‌ركه‌وتوبن و له‌خولی دووهه‌میشدا ئاسایی ده‌نگه‌ په‌رتوبوه‌كانی حیزب و كاندیده‌كانی تر به‌ ڕێكه‌وتنی پێشوه‌خته‌ له‌ (( ڕاستڕه‌وی نه‌ته‌وه‌یی  یان ڕاستڕه‌وی پارێزگار و ده‌نگده‌ری كوردیشی هه‌یه‌)) به‌زۆرینه‌ ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ ئه‌ردۆگان وه‌كو هه‌موو جاره‌كانی تر.

•    كاندیده‌كانی ڕكابه‌ری ئه‌ردۆگان بریتین له‌ هه‌ریه‌كه‌ له‌:

1.محرم ئینجه‌، 54 ساڵ وجێگری سه‌رۆكی پارتی گه‌لی كۆماری و سه‌رۆكی فراكسیۆنی جه‌هه‌په‌ له‌ په‌ڕله‌ماندا.سه‌رسه‌خترین كاندید دژی ئه‌ردۆگان.

2. خاتوو میڕاڵ ئكشنه‌ر/ 60 ساڵ وسه‌رۆكی حیزبی باش له‌ 2017و وه‌زیری ناوخۆی پێشتر و سه‌ره‌كیترین كاندیدی دژ به‌ ئه‌ردۆگان و ناسراو به‌ (ژنه‌ گورگه‌كه‌ یان ژنه‌ ئاسنینه‌كه‌))

3.تیمیل كارامۆلا ئۆغڵو/ سه‌رۆكی حیزبی سه‌عاده‌ت

4.دۆغۆ بێرینجیك/سه‌رۆكی حیزبی نیشتیمان((چه‌پی نه‌ته‌وه‌یی)

5.وجدات اوز/سه‌رۆكی حیزبی دادپه‌روه‌ری ((ڕاستڕه‌وی نه‌ته‌وه‌یی))

6.ێلاح الدین دێمێرتاش/ سه‌رۆكی پێشتری حیزبی هه‌ده‌په‌((كورد)) و به‌ندكراو به‌تۆمه‌تی تیرۆر له‌ساڵی 2016وه‌

•    ئه‌وه‌ی جێگه‌ی سه‌رنج و تێبینیه‌ و وه‌ك حاڵه‌تێكی نائاسایی دێته‌ پێش چاو،بریتیه‌ له‌ بونی ێلاح الدین ده‌میرتاشی كورد و سه‌رۆكی هه‌ده‌په‌ له‌ناو كاندیده‌كاندا،كه‌ تائێستا له‌ زینداندایه‌ و نه‌یتوانیوه‌ و ڕێگه‌ی نه‌دراوه‌ به‌شداری هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردن بكات  و ته‌نها له‌لایه‌ن ڕۆژنامه‌یه‌كی ئه‌ڵمانیه‌وه‌ بۆ ماوه‌ی 10 خوله‌ك چاوپێكه‌وتنێكی له‌گه‌ڵدا سازكراوه‌.بۆیه‌ ئه‌م هه‌ڵمه‌تی هه‌ڵبژاردن و خودی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ش نادادپه‌روه‌ری زۆری تیادایه‌، كورد بۆخۆشی باش ده‌زانێت كه‌ چانسی سه‌ركه‌وتنی زۆر كه‌مه‌ به‌ڵام وه‌ك ته‌حه‌دایه‌ك و ڕووبه‌ڕووبونه‌وه‌یه‌ك و بۆ سه‌لماندنی بوون و مان و مقاوه‌مه‌تی كورد له‌به‌رانبه‌ر سیاسه‌ته‌ خۆسه‌پێن و ملهوڕیه‌كانی ئه‌ردۆگاندا  نوێنه‌ری خۆی كاندید كردوه‌، یه‌كه‌م خاڵ له‌به‌رده‌م ده‌میرتاشدا بریتیه‌ له‌ تێپه‌ڕاندنی ڕێژه‌ی 10% ی ده‌نگه‌كان و ئه‌وكات ده‌توانرێت بوترێت كه‌ چانسی سه‌ركه‌وتن هه‌یه‌ یان نا.چونكه‌ زۆرێك له‌ حیزب و كاندیده‌ بچوكه‌كان ناتوانن ئه‌و ڕێژه‌یه‌ تێبپه‌ڕێنن هه‌ربۆیه‌ چانسی بردنه‌وه‌ ته‌نها بۆ كاندید و حیزبه‌ گه‌وره‌كانه‌.خۆشبه‌ختانه‌ هه‌ده‌به‌ و ده‌میرتاش له‌ دوو هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆكایه‌تی و په‌ڕله‌مانیدا به‌ ئاسانی ئه‌و ڕێژیه‌یان تێپه‌ڕاندوه‌ و ئه‌م جاره‌ش پێبینی ده‌كرێت ببه‌زێنرێت و زۆرینه‌ی ده‌نگی كورد و گه‌لانی تریش بۆ به‌ڕێز ده‌میرتاش بێت وه‌ك هاوسۆزی بۆ ده‌میرتاش و بۆ دژایه‌تی ئه‌ردۆگان.

•    به‌هه‌رحاڵ بردنه‌وه‌ یان دۆڕاندنی ئه‌ردۆگان ده‌بێته‌ مایه‌ی پشێوی نانه‌وه‌ی زیاتر و تێكدانی ئاشتی كۆمه‌ڵایه‌تی له‌توركیادا و توندبونه‌وه‌ی ململانێ حیزبیه‌كان و ته‌نانه‌ت سه‌ركردنیش بۆ هه‌ڵایسانی شه‌ڕی ناوخۆیی و ..هتد.چونكه‌ له‌ سه‌ركه‌وتندا ئه‌ردۆگان ده‌بێته‌ تاكه‌ ده‌سه‌ڵاتدار و تاكه‌ خاوه‌ن بڕیار و هێنده‌ی تر مه‌غرور ده‌بێت و سه‌ركێشی و كار و هه‌نگاوی هه‌ڵه‌ و شێتانه‌ی زیاتر ده‌كات له‌ناوچه‌كه‌ و ناوخۆشدا و ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی دروستبوونی دژایه‌تی و په‌یداكردنی دوژمنی زیاتر بۆ ئه‌ردۆگان و توركیاش. به‌ دۆڕاندنیشی توركیا به‌ره‌و ناجێگری سیاسی و ئابوری و ئه‌منی زیاتر ده‌بێته‌وه‌ و جارێكی تر ململانێ حیزبیه‌كان توندتر ده‌بنه‌وه‌ و گروپ و ڕێكخراوی توندڕه‌و سه‌رهه‌ڵده‌ده‌ن و ڕه‌نگه‌ حكومه‌تێكی لاوازیش دروست ببێت و به‌مه‌ش توركیا و ئه‌ردۆگان لاواز و ده‌بن و به‌زیانی گه‌وره‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ به‌سه‌ر توركیادا.

•    به‌م شێوه‌یه‌ ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ و گۆڕینی سیسته‌می حوكمڕانیه‌ كارێكی چاره‌نووسازه‌ و ئاینده‌ی توركیا ده‌یاریده‌كات به‌ باش یان خراپ.جا به‌هه‌رلایه‌كدا بشكێته‌وه‌ ناوچه‌كه‌  ڕووبه‌ڕووی پشێوی و ناكۆكی و لێكترازانی زیاتر ده‌بێته‌وه‌و ئاشتی و ئارامی ناوچه‌یی و جیهانیش تێكده‌چێت،به‌تایبه‌تیش كه‌ ناوچه‌كه‌ بۆخۆی بۆته‌ كوانوی جه‌نگێكی سارد_گه‌رمی نێوان وڵاتانی ناوچه‌كه‌ و زلهێزه‌كان و له‌هه‌موو ئان و ساتێكدا ئه‌گه‌ری هه‌ڵایسانی جه‌نگی خوێناوی لێده‌كرێت.

 

PUKmedia

وێنە هەواڵ
  • image04
  • یەكێتی بەلیستی ژمارە 105 بەشداری هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان دەكات

  • image04
  • خستنه‌بازاڕی ترێی خۆماڵی له‌هه‌رێمی كوردستان

  • image04
  • كۆفی ئه‌نان له‌ ته‌مه‌نی 80 ساڵیدا كۆچی دوایی كرد

  • image04
  • سلێمانی..پەردە لەسەر پەیكەری خاتونە سیستەر لادرا

  • image04
  • چاككردنه‌وه‌ی پردی پردێ له‌ لایه‌ن حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌

  • image04
  • قوباد تاڵەبانی پرۆژە خزمەتگوزاریەكانی دەڤەری راپەرین بەسەر دەكاتەوە

  • image04
  • تێرمیناڵی نوێی فرۆكه‌خانه‌ی سلێمانی كرایه‌وه‌

  • image04
  • كۆكردنه‌وه‌ی پاره‌ بۆ بازاڕه‌ سوتاوه‌كه‌ی هه‌ولێر


                                           

كه‌نه‌دا.. فێستیڤاڵی ساڵانه‌ی كه‌لتوری كوردی به‌ڕێوه‌ده‌چێت


به‌مه‌به‌ستی ناساندنی فه‌رهه‌نگ و كه‌لتووری كوردی به‌ گه‌لانی جیاجیای ئه‌م وڵاته‌، ئێواره‌ی رۆژی 19-8-2...


  شاعیرێكی كورد به‌شداری له‌یادی كارل ماركسدا ده‌كات
  داوا له‌كوردانی سوید ده‌كرێت به‌شداری ده‌نگدانی ئه‌و وڵاته‌ بكه‌ن
                                           

سەرۆک کۆمار: له‌ به‌رژه‌وه‌ندی عیراقدا نیه‌ هاریكاری لایه‌نێك بكات دژی لایه‌نێكی تر


د.فوئاد مه‌عسوم سه‌رۆك كۆمار له‌ چاوپێكه‌وتنێكی ته‌له‌فزیۆنیدا له‌گه‌ڵ كه‌ناڵی (الحره‌ – العراق) دا تی...


  په‌رله‌مانتارێك: وه‌زیری دارایی یاسایه‌كی په‌رله‌مان په‌كده‌خات
  پێشمه‌رگه‌ ئاماده‌یه‌ كه‌ركوك له‌ هه‌موو هه‌ڕه‌شه‌یه‌ك بپارێزێت
                                           

كردنه‌وه‌ی ده‌روازه‌ی عه‌رعه‌ر ئاگری ململانێیه‌كی ناوخۆیی خۆش ده‌كات

كێشەی‌ هەرە سەرەكی‌ دەروازەی‌ سنووریی عەرعەر ئەوەیە دەكەوێتە سنووری ئیداری ناوچە جێناكۆكەكانی نێوان ئە...


   كۆچۆ.. ئەو گوندەی ئێزدییەكانی تێدا جینۆساید كرا
  PUKmedia دانپێدانانی چه‌ند تیرۆرستێك بڵاوده‌كاته‌وه‌



کاریکاتێر