​خۆسەپاندن ل بـن سیبەرا یاسا و شەرعیەتێ!

محەمەد مەهیدی

ل سەر گۆڕەپانا سیاسەتا هەرێما کوردستانێ، ئەزموونا دیرۆکی گەلەک جاران یا خۆ دووبارە کری کو چەمکێن وەک "یاسا"، "شەرعیەت" و هەتا "پرەنسیپێن نیشتمانی" ژی، کێمتر وەک بنەمایێن بنەجهـ بۆ پاراستنا بەرژەوەندیێن گشتی هاتینە بکارئینان، بەلکو جاران ب شێوەیەکێ نەهەژی هاتینە بەرتەنگکرن بۆ پاراستنا پێگەهێ هێزەکا دیاریکری. ئەڤرۆ دەمێ مرۆڤ تەماشەی پێشهاتێن نوو یێن هەرێمێ و لێکنێزیکبوونا د ناڤبەرا ئێکەتی و نەوەی نوێ دا دکەت، ڕاستەوڕاست دکەڤیتە هەمبەر گۆتارەکا دووفاقی ژ لایێ لایەنێ خۆسەپێن ڤە. ئەڤ جۆرە هەڵویستە جهێ سەرنجێ یە، چونکی ل دەڤ ڤێ هێزێ، تەرازوویا شەرعیەت و نەشەرعیبوونێ هەردەم ل سەر کێش و پیڤەرێن بەرژەوەندییا حزبی هاتییە داڕشتن.

ئەگەر ل ڕابردوویەکێ نێزیک بنێرین، دەمێ ل ساڵا ٢٠١٨ وی لایەنی ڕێککەفتنەکا سیاسی دگەل بزاڤا گۆڕان ئیمزا کری بۆ پێکئینانا کابینەیا نەهێ، ئەو پێنگاڤە وەک نموونەیەکا دیموکراسیەتێ، سەروەریا یاسایێ و دلسۆزییا نیشتمانی هاتە پێناسەکرن. ل بن وێ سیهوانێ، لێکتێگەهشتنا دگەل ئۆپۆزسیۆنێ ب کارەکێ گونجای و د خزمەتا بەرژەوەندیا گشتی دا هاتە هەژمارتن، چونکی چ گەف ل سەر پێگەهێ دەستهەڵاتا وی لایەنی دروست نەدکرن. لێ ئەڤرۆ، دەمێ هـەڤشێوەیێ وێ لێکتێگەهشتنێ د ناڤبەرا هێزێن دی یێن وەک ئێکەتی و نەوەی نوێ دا دهێتە کرن، ناڤونیشانێن وێ ل دەڤ لایەنێ خۆسەپێن دبنە "پیلان"، "کارەکێ نەیاسایی" و "مەترسی بۆ سەر قەوارەیێ هەرێمێ"!

ئەڤ ستانداردا دووفاقیێ تنێ د بازنەیا ناڤخۆیا هەرێمێ دا نەمایە، بەلکو د پەیوەندیێن دگەل بەغدا ژی دا ب ڕوونی ڕەنگڤەدایە. دەمێ لایەنێ خۆسەپێن خۆ نێزیکی هندەک لایەنێن عیراقی دکەت و هەڤپەیمانیێ دگەل پێک دئینیت، وان لایەنان وەک "دۆستێن گەلێ کورد" و لایەنێن ئاشتیخواز ددەتە ناساندن؛ بەلێ ئەگەر هەر لایەنەکێ دی یێ کوردستانی هەوڵا دروستکرنا هەڤپەیمانی یان نێزیکبوونێ دگەل هەمان لایەنێن عیراقی بدەت، ئێکسەر ڕاگەهاندنا وی لایەنی تۆهمەتا "خۆفرۆشی"، "خەیانەت" و "دژایەتیکرنا پرسا نەتەوەیی" ئاراستە دکەت. ل ڤێرە پرسیار ئەوە: چەوا کارەک بۆ تە دەستکەفتەکێ نیشتمانی و ڕەوا یە، لێ بۆ لایەنێن دی دەربازبوونە ژ هێلێن سۆر؟

ئەڤ نـەهەڤسەنگییە د گۆتارێ دا، ڕەنگڤەدانەکا نەرێنی ل سەر ئاستێ ڕاگەهاندنێ ژی دروستکریە. ب ڕێیا کەنالێن فەرمی و سیبەر، زمانەکێ هێرشبەرانە هاتییە پێش کو تێدا بنەمایێن کارێ ڕۆژنامەڤانی یێن سادە هاتینە پشتگوهـ هاڤێتن. د ڤێ پێلا نوو دا، ب ئامادەکرنا گوتارێن توند و هێرشێن نەڕەوا، هەوڵا ناڤزڕاندنا نەیارێن سیاسی دهێتە دان، کو ئەڤە ژی نیشان ددەت چەوا ئەخلاقێ ڕاگەهاندنێ ژ سنوور و پرەنسیپێن خۆ هاتییە لادان ئەگەر د خزمەتا ئەجیندایەکا حزبی یا بەرتەنگ دا بیت.
ئەڤ لۆجیکێ پڕی تاکڕەوی د حوکمڕانیێ دا، ڕەخنەیەکا جەوهەری و کوور ل دویڤ خۆ دئینیت. ئەڤە ئەو ڕاستییا تاڵە کو دیار دکەت هەر تشتەکێ بەرژەوەندییا حزبی یا لایەنێ خۆسەپێن بپارێزیت، دێ کراسێ یاسایی و پێکهاتنێ کەتە بەر؛ بەلێ ئەگەر لایەنێن دی هەوڵا دروستکرنا هەڤسەنگییەکا نوو یا سیاسی بدەن بۆ پشکداریکرنا هەمی هێزان د دەستهەڵاتێ دا، ئێکسەر مۆرکا نەشەرعیبوونێ لێ دهێتە دان. لەورا یاسا ل ڤێرێ نەبوویە چەترەک بۆ گشتی، بەلکو هاتییە کورتکرن وەکو ئامرازەک بۆ پاراستنا پێگەهێ دەستهەڵاتێ.

د ڕاستیدا، ئەڤ جۆرە هزر کرن و ڕەفتارە مەزنترین گەفە بۆ سەر پاشەڕۆژا حوکمڕانیێ؛ چونکی دەمێ هێزا دەستهەڵاتدار خۆ بکەتە تاکە خودانێ شەرعیەتێ و هەمی ئامرازێن دەوڵەتێ بۆ سزادانا نەیارێن خۆ یێن سیاسی بکاربینیت، واتەیا وێ ئەوە کو بنەمایێن پێکڤەژیانێ و دیموکراسیەتێ دکەڤنە مەترسیێ، و یاسا ژی تنێ دبیتە ئامرازەک بۆ هێلانا هێزێ ل سەر تەختێ بڕیاردانێ.

PUKMEDIA